Hazine ve Maliye Bakanlığı’ndan edinilen bilgilere göre kararla, jeopolitik gelişmelerden kaynaklanan petrol fiyatlarındaki yükselişin enflasyon üzerindeki etkisinin sınırlandırılması ve vatandaşların bütçesine etkisinin azaltılması için geçici olarak eşel mobil sisteminin devreye alınması kararlaştırıldı.
Sistem, 2 Mart günü baz alınarak, bu tarihten itibaren bazı petrol ürünlerinin fiyatı artarsa, artış tutarının yüzde 75’ine kadar bu ürünlerin ÖTV’sinin indirilmesi suretiyle uygulanacak.
Bu kapsamda, benzinde litre başına 14,8277 liraya, motorinde litre başına 13,9006 liraya, LPG’de kilogram başına 11,3830 liraya kadar indirim olabilecek.
Bu ürünlerin fiyatı düşerse de azalış tutarının yüzde 75’ine kadar ÖTV’si artırılacak ve artırılan bu tutar da 2 Mart’ta uygulanan ÖTV’yi geçmeyecek.
Sistemin geçici olarak uygulanması kararlaştırılmıştır. Başlangıç tarihi 2 Mart 2026 olarak belirlenmiş olup, uygulamanın süresi ve devamı jeopolitik gelişmeler ve petrol fiyatlarındaki değişimlere bağlı olarak Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından belirlenecektir.
VATANDAŞA 10 LİRANIN 2,5 LİRASI YANSIYACAK
Uluslararası petrol fiyatları ve döviz kurundaki değişim nedeniyle meydana gelecek fiyat artışının, akaryakıt ve LPG fiyatlarına sınırlı olarak yansıması amacıyla bu ürünler üzerindeki ÖTV’nin yüzde 75’i ile buna bağlı KDV’den vazgeçilecek.
Örneğin, söz konusu ürünlerdeki fiyat artışının 10 lira olması halinde, bu tutarın sadece 2,5 lirası piyasa fiyatına yansıyacak, geri kalan 7,5 lira ise vergiden karşılanacak.
Böylece, yüksek miktarda bütçe gelirinden feragat edilerek enflasyonla mücadele önceliklendirilmiş, akaryakıt ve LPG fiyat artışlarının piyasaya sınırlı yansıması sağlanmış olacak.
EŞEL MOBİL SİSTEMİ NASIL ÇALIŞIYOR?
Eşel mobil uygulamasında, uluslararası petrol fiyatı veya döviz kuru nedeniyle akaryakıt maliyetleri arttığında, bu artış Özel Tüketim Vergisi’nden düşülerek tüketiciye yansıtılmıyor.
Örneğin motorin maliyeti 20 kuruş artarsa, aynı miktarda ÖTV indirimi yapılıyor ve pompa fiyatı sabit kalıyor. Fiyatlar düştüğünde ise daha önce vazgeçilen vergi yeniden artırılarak dengeleniyor. Bu yöntemle hem tüketicinin hem de enflasyonla mücadele sürecinin korunması hedefleniyor.
TÜRKİYE’DE İLK NE ZAMAN UYGULANDI?
Türkiye’de bu sistemin geçmişi iki farklı tarihe uzanıyor:
İlk kez 1997 yılında, 54. Hükümet (Erbakan Hükümeti) döneminde kamu çalışanlarının maaşlarını enflasyona ezdirmemek amacıyla uygulanmıştır. O dönemde memur maaşları gerçekleşen enflasyona göre her ay otomatik olarak güncellenmiştir.
Yakın geçmişte (2018-2021 arası), akaryakıt fiyatlarındaki artışın tüketiciye yansımaması için ÖTV (Özel Tüketim Vergisi) üzerinden bir eşel mobil sistemi uygulanmıştır. Pompa fiyatı artacakken devlet vergisinden feragat ederek fiyatı sabit tutmuştur.
PEKİ, SİSTEMİN AVANTAJLARI NELERDİR?
Eşel mobilin en büyük savunucusu dar ve sabit gelirlilerdir. Temel avantajları şunlardır:
- Enflasyon karşısında eriyen maaşların hızlıca toparlanmasını sağlar.
- Ücret artışları için sürekli grev, eylem veya yeni toplu sözleşme süreçlerine gerek kalmaz; sistem kendiliğinden işler.
- Çalışanlar, fiyatlar artsa bile gelirlerinin geride kalmayacağını bilerek geleceğe daha güvenle bakar.
- Tüketicinin alım gücü düşmediği için piyasadaki talep canlı kalır, bu da ekonomik durgunluğu önleyebilir.
İSTANBUL AKARYAKIT FİYATLARI
AVRUPA YAKASI
Benzin: 58.40 TL/LT
Motorin: 60.40 TL/LT
LPG: 30.29TL/LT
ANADOLU YAKASI
Benzin: 58.24 TL/LT
Motorin: 60.24 TL/LT
LPG: 29.69 TL/LT
ANKARA AKARYAKIT FİYATLARI
Benzin: 59.34 TL/LT
Motorin: 61.50 TL/LT
LPG: 30.17 TL/LT
İZMİR AKARYAKIT FİYATLARI
Benzin: 59.62 TL/LT
Motorin: 61.77 TL/LT
LPG: 30.09 TL/LT
Kaynak: Haber Merkezi