Avrupa Birliği’nin yeni düzenlemesiyle 18 Şubat 2027’den itibaren AB pazarında piyasaya sürülen tüm akıllı telefonların bataryalarının kullanıcı tarafından özel alet gerektirmeden değiştirilebilir olması zorunlu hale geliyor. Üreticiler ayrıca yedek parçaları en az 7 yıl boyunca tedarik etmek ve bataryaların 800 şarj işlemini gerçekleştirme kapasitesinin en az %80’ini korumasını sağlamak zorunda kalacak.
AB’den akıllı telefon sektöründe yeni düzen
Avrupa Birliği, elektronik aletlerin küçültülmesi ve ömrünün uzatılması amacıyla hazırlanmış genel düzenlemeyi hayata geçirebilmektedir. 2023/1542 sayılı AB Batarya Tüzüğü ve 2023/1670 sayılı Ekotasarım Tüzüğü çerçevesinde şekillenen yeni kurallar, akıllı telefon tasarımında son yıllarda en büyük değişiklikleri de beraberinde getirir.
Düzenlemenin bir kısmı 20 Haziran 2025 tarihinde kişisel bilgilere girilmiş olsa da, değişiklik değişikliği 18 Şubat 2027 tarihinde başlayacak. Bu kapsamda, AB pazarındaki tüm akıllı telefonlarda bataryanın, özel alet ya da uzman müdahalesine ihtiyaç duyulmadan kullanıcı tarafından çıkarılıp değiştirilebilir olması zorunlu olacak.
Yeni kuralların kapsamı: Neler değişiyor?
Düzenleme, akıllı telefonlar, tablet ve kablosuz telefonlar başta olmak üzere taşınabilir cihazlar için özet teknik gereklilikler getiriyor:
Pil şarjı: Akıllı telefon bataryaları, 800 tam şarj-deşarj süreci sonrasında orijinal kapasitesinin en az %80’ini korumak zorunda olacak. Profesyonel değişimli batarya tasarımlarında bu şık 1.000 döngüye kadar çıkabiliyor.
Kolay sökülebilirlik: Bataryalar, yaygın olarak bulunan basit aletlerle veya hiçbir alet gerektirmeden bulunmalı. Herhangi bir özel aletin üreticinin bunu ücretsiz olarak temin etmesi şartı.
Yedek parça sistemleri: Üreticiler; Batarya, ekran, kamera, şarj portu ve düğmeler gibi kritik yedek parçalar, modelin eksiklerinden sonra en az 7 yıl boyunca erişilebilir tutulması gerekir. Profesyonel tamircilere yedek parça teslimatı 5-10 iş günü içinde yapılmamalıdır.
Düşme ve su direnci: Cihazlar en az 45 kazara düşmeye karşı dayanıklı olmalı; toz ve suya karşı koruma belgelemeli.
Yazılım desteği: İşletim sistemi güncellemeleri, son ürün satışının sürülmesinden itibaren en az 5 yıl boyunca sağlanması gerekir.
Bağımsız tamirciler: Profesyonel tamircilere, parça değişimi için gerekli yazılım ve firmware’e başvurulmadan erişim hakkı tanınacak.
Enerji etiketi de zorunlu
Haziran 2025’ten bu yana AB pazarında satılan akıllı telefonlarda, beyaz eşyalarda alışık olunan türden yeni bir enerji etiketiyle başlamanız zorunludur. Etiket; enerji verimliliği, batarya ömrü, tam şarjdaki kullanım süresi, düşme puanı, toz ve su koruma sınıfı (IP derecesi) ve tamir edilebilirlik skoru gibi özelliklere sahiptir.
Etiketteki QR kod, Avrupa Ürün Kayıt Veritabanı’na (EPREL) bağlanarak cihazın tüm sürdürülebilirlik izolasyonuyla paylaşılıyor.
Apple, Samsung ve diğerleri ne yapıyor?
Düzenleme yalnızca AB pazarını bağlasa da küresel etki ortaya çıkacak. Üreticilerin farklı pazarlar için ayrı ayrı üretilebilirliği, AB kurallarına uygun tasarımların dünya genelinde yaygınlaşması bekleniyor. USB-C’nin çalıştırılmasında yaşanan deneyim de bunu doğruluyor.
Apple, Samsung, Xiaomi ve OnePlus gibi, yoğun izolasyon bağlantısını azaltarak daha modüler tasarımlara geçmeleri gerekecek. Ancak eski nesil “arka kapağı çıkar-batarya değiştir” tasarımına dönüşmeyeceğini; bunun yerine standart vidalar ve daha az kumaş ile açılabilen bir “orta yol” tasarımının benimsenmesi öngörülüyor.
Tüketici için ne anlıyor?
Avrupa Komisyonu’nun programlamalarına göre yeni kurallara göre AB işlemleri sayesinde 2030 yılına kadar toplam 20 milyar euro tasarruf sağlayacak. Batarya eskimiş ama geri kalan sorunsuz çalışan telefonların daha uzun süre kullanılabilir olması, e-atık miktarını ciddi derecede azaltacak.
AB’de her yıl yaklaşık 150 milyon akıllı telefon ve 24 milyon tablet satılıyor; bu günde yaklaşık 5 milyon ton elektronik atığa denk geliyor ve bu atığın yalnızca %40’ından azı geri dönüştürülebiliyor.
Çoğu akıllı telefon için akıllı telefonun değiştirilmesinin asıl sebebi bataryanın ömrünün dolmasıdır. Yeni düzenleme sayesinde 50-100 euro’luk bir batarya değişimiyle, 1.000 euro’nun üzerindeki fiyatlar olan amiral gemisi telefonlarının ömrü birkaç yıl daha uzatılabilir.
Takvim: Hangi anda ne değişiyor?
- 20 Haziran 2025: Ekotasarım kuralları ve kişisel kimlik bilgileri girdi. Yedek parça ve yazılım desteği başladı.
- 18 Şubat 2027: Kullanıcı tarafından değiştirilebilir bataryaya giriyor.
- 2030: PC bilgisayarları gibi diğer cihaz kategorileri benzer kurallara tabi olacak.
Kaynak: Haber Merkezi