Başarılı İnsanların 7 Ortak Özelliği: Bu Alışkanlıkları Edinirseniz Siz de Başarabilirsiniz

Başarılı insanların ilk ve belki de en temel özelliği, ne istediklerini net biçimde bilmeleridir. Bu kulağa basit gelir; ancak çoğu insan “başarılı olmak istiyorum” der ve hiçbir zaman o cümlenin içini doldurmaz.

Havard Business School’un 1979 mezunlarıyla yapılan klasik bir araştırma, katılımcıların yüzde üçünün net ve yazılı hedefleri olduğunu ortaya koymuştur. On yıl sonra yapılan takip araştırmasında bu yüzde üç, diğer yüzde doksanı yedi toplamından on kat daha fazla kazanıyordu. Yalnızca hedeflerini yazdıkları için.

Odaklanma ise hedefin ikiz kardeşidir. Apple’ın kurucusu Steve Jobs, şirkete döndüğünde yüzlerce ürün hattını neredeyse dörde indirdi. Gerekçesi netti: “Bir şeye ‘evet’ demek, binlerce şeye ‘hayır’ demektir.”

Motivasyon, sabah yataktan kalkarken hissettiğiniz o anlık ateştir. Disiplin ise o ateş sönse bile çalışmaya devam etmenizi sağlayan köktür. Başarılı insanların ortak sırrı, motivasyonu beklemeden hareket etmelerinde yatar.

Komedyen Jerry Seinfeld, her gün yeni bir şaka yazardı. Takvime her yazı günü için büyük bir “X” çizerdi. Hedefi tek bir şeydi: Zinciri kırmamak. Bu yaklaşım bugün “don’t break the chain” (zinciri kırma) yöntemi olarak bilinmektedir.

Disiplin bir karakter özelliği değil, bir beceridir. Nörobilim araştırmaları, düzenli ve tekrar eden davranışların prefrontal kortekste yeni sinir bağlantıları oluşturduğunu göstermektedir. Başka bir deyişle: Disiplin pratik yapıldıkça kolaylaşır.

Warren Buffett, günlük zamanının yüzde seksenini okumaya ayırır. Bill Gates yılda 50 kitap bitirir ve tatile giderken “Düşünme Haftaları” düzenler; bu haftalarda kendisini odaya kapatır ve okur. Elon Musk, roket mühendisliğini üniversitede değil, kütüphaneden öğrendiğini söyler.

Bu örnekler rastlantı değildir. Sürekli öğrenme, başarılı insanların en tutarlı özelliğidir. Dünya hızla değişmektedir. Bugünün bilgisi yarın yetersiz kalabilir. Bu gerçeği erken kavrayan insanlar, değişimi tehdit değil fırsat olarak görür.

Üstelik öğrenme yalnızca kitap okumakla sınırlı değildir. Podcast dinlemek, mentorluk almak, farklı disiplinlerden insanlarla konuşmak, hata analizi yapmak, hatta farklı bir ülkede seyahat etmek de güçlü öğrenme deneyimleridir.

J.K. Rowling, Harry Potter’ı yazmadan önce eşinden boşanmış, işsiz kalmış ve on iki yayınevinden ret almıştı. Thomas Edison, ampulü icat etmek için on bin deneme yaptı ve “On bin başarısız denemeyi değil, ampulün nasıl çalışmayacağını öğrendim” dedi. Steve Jobs, kendi kurduğu şirketten kovuldu.

Bu hikayeler başarılı insanların başarısızlıkla tanışmadığını değil, başarısızlığa verdikleri tepkinin farklı olduğunu anlatır. Psikolojide buna “psikolojik dayanıklılık” (resilience) denir. Dayanıklı insanlar olayın kendisini değil, o olayın anlamını değiştirirler.

Başarısızlık karşısında sıradan insanın tepkisi kimliğe yüklemektir: “Ben zaten başaramazdım.” Başarılı insanın tepkisi ise sürece yüklemektir: “Bu sefer işe yaramadı, bir daha denerim.” Bu iki cümle arasında dünyanın farkı vardır.

Başarılı insanlarla başarısız insanlar arasındaki en somut fark, sahip oldukları zamanın eşitliğidir. Herkes günde 24 saat alır. Fark, bu saatlerin nasıl kullanıldığındadır.

Warren Buffett, ajandası büyük ölçüde boş olan tek milyarder unvanını taşır. Çünkü herkese “evet” demez. Yüzde doksanına “hayır” demek, kalan yüzde ona derinlemesine odaklanmak anlamına gelir. Eski ABD Başkanı Dwight Eisenhower’ın geliştirdiği matris, bugün hâlâ en etkili zaman yönetimi araçlarından biri olarak kullanılmaktadır.

Konfor alanı, hayatın en büyük tuzaklarından biridir. İçinde bulunduğunuzda kendinizi güvende hissedersiniz; ancak büyüme orada değil, hemen onun ötesindedir. Başarılı insanlar bu sınırı bilinemezlik karşısında bile geçme cesareti gösterirler.

Risk almak kumarbazlık değildir. Hesaplı ve bilgiye dayalı risk, belirsizliği yönetilebilir bir eyleme dönüştürmektir. Amazon kurucusu Jeff Bezos, “Pişmanlık minimizasyonu çerçevesi”nden söz eder: 80 yaşında geriye baktığınızda pişmanlık duymak istemediğiniz şeyler nelerdir? Bu sorunun cevabı, çoğunlukla almadığınız risklerdir, aldıklarınız değil.

Küçük riskler büyük dönüşümlerin kapısını aralar. Yeni bir proje teklif etmek, farklı bir şehre taşınmak, konuşma yapmaktan çekindiğiniz bir toplantıda fikirlerinizi paylaşmak; bunlar hayat değiştiren küçük adımlardır.

Angela Duckworth’ün yıllarca sürdürdüğü ve New York Ansiklopedisi’ne bile giren araştırmaları, zeka ya da yeteneğin değil “grit”in başarıyı belirlediğini ortaya koydu. Grit, tutku ve ısrarın birleşimidir. Uzun vadeli bir hedefi için yılmadan çalışmak demektir.

Tutku olmadan disiplin boş bir ritüele dönüşür. Yaptığınız işi neden yaptığınızı bilmek; zorlu gecelerde sizi masanın başında tutan, reddedildiğinizde sizi yeniden deneyen, başkaları pes ettiğinde sizi ayakta tutan şeydir.

Peki tutku nasıl bulunur? Cal Newport bu soruya şöyle yanıt verir: Tutku çoğunlukla yapılmadan önce değil, derine inildikten sonra ortaya çıkar. Bir işte iyi olduğunuzda ve o iyiliği hissettirdiğinde tutku doğar. Bu yüzden önce merak, sonra bağlılık, en son tutku gelir.