ROI Nedir, Nasıl Hesaplanır?
ROI, paranızın size ne kadar kazandırdığını tek bir yüzde rakamıyla gösterir. Formül basit: (Kazanç − Maliyet) ÷ Maliyet × 100- 50.000 TL yatırıp 65.000 TL aldıysanız: ROI = %30
- Pozitif ROI: Kâr ettiniz | Negatif ROI: Zarar ettiniz
- Ama dikkat: ROI vadeyi görmez. 1 yılda %30 ile 5 yılda %30 aynı ROI ama çok farklı verimlilik
- Asıl soru: Enflasyonu geçiyor mu? Yüzde 40 kazanç, yüzde 45 enflasyonda reel kayıptır
ROI Nedir? Neden Herkesin Bilmesi Gerekir?
Bir arkadaşınız size şunu söylese: "2 yıl önce bir yere 100.000 TL yatırdım, şimdi 130.000 TL oldu." Bu iyi mi, kötü mü? Bunu anlamanın tek yolu ROI hesabı yapmaktır. ROI, İngilizce "Return on Investment" teriminin kısaltmasıdır. Türkçesi Yatırım Getirisi. Paranızın size kaç TL kazandırdığını değil, yüzde kaç kazandırdığını gösterir. Bu sayede bambakalı tutardaki yatırımları aynı birimle kıyaslayabilirsiniz. İster 10.000 TL mevduat olsun ister 5.000.000 TL konut — ROI her ikisini de aynı dille anlatır.ROI Formülü ve Adım Adım Hesaplama
Temel ROI Formülü
ROI = (Kazanç − Maliyet) ÷ Maliyet × 100
Örnek 1 — Kârlı yatırım:
50.000 TL yatırdınız, 65.000 TL elde ettiniz.
ROI = (65.000 − 50.000) ÷ 50.000 × 100 = %30
Örnek 2 — Zararlı yatırım:
100.000 TL yatırdınız, 80.000 TL elde ettiniz.
ROI = (80.000 − 100.000) ÷ 100.000 × 100 = %−20
Vade Tuzağı: 1 Yılda %30 ile 5 Yılda %30 Aynı mı?
ROI'nin en büyük açığı şudur: vadeyi görmez. Şu iki duruma bakın:| Yatırım | Başlangıç | Bitiş | Toplam ROI | Vade | Gerçek Verimlilik |
|---|---|---|---|---|---|
| A | 100.000 TL | 130.000 TL | %30 | 1 yıl | %30 / yıl |
| B | 100.000 TL | 130.000 TL | %30 | 5 yıl | %5,4 / yıl |
CAGR Nedir? Uzun Vadeli Yatırımı Doğru Ölçmek
CAGR (Bileşik Yıllık Büyüme Oranı), yatırımınızın yılda ortalama kaç yüzde büyüdüğünü gösterir. Farklı vadeli yatırımları karşılaştırmak için doğru alet budur.CAGR Formülü
CAGR = (Bitiş Değeri ÷ Başlangıç Değeri)^(1 ÷ Yıl Sayısı) − 1
Örnek: 100.000 TL, 5 yılda 200.000 TL oldu.
CAGR = (200.000 ÷ 100.000)^(1/5) − 1 = 2^0,2 − 1 = %14,87 / yıl
Yani bu yatırım her yıl bileşik olarak yaklaşık yüzde 15 büyümüş. Bunu bilmeden "5 yılda yüzde 100 kazandım, yılda yüzde 20 demek" diye hesaplamak yanlıştır — bileşik büyüme farklı çalışır.
Kısa kural: 1 yıl ve altı karşılaştırmalarda basit ROI yeterli. 1 yılın üzerindeki yatırımları kıyaslarken her zaman CAGR kullanın.
Reel ROI: Enflasyon Kazancınızı Yiyor mu?
Türkiye'de en çok atlanan hesap budur. "Ben yüzde 40 kazandım" dersiniz ama o yıl enflasyon yüzde 45 ise aslında satın alma gücünüz azalmıştır. Yani zararlısınızdır — sadece bunu görmek zordur.Reel ROI Formülü
Reel ROI = (1 + Nominal ROI) ÷ (1 + Enflasyon) − 1
Hızlı yaklaşım: Reel ROI ≈ Nominal ROI − Enflasyon
Mevduat %48, enflasyon %45: Reel ROI = (1,48 ÷ 1,45) − 1 = %+2,1 reel kazanç
Hisse %35, enflasyon %45: Reel ROI = (1,35 ÷ 1,45) − 1 = %−6,9 reel kayıp
Dolar %28, enflasyon %45: Reel ROI = (1,28 ÷ 1,45) − 1 = %−11,7 reel kayıp
Hisse Senedinde ROI Nasıl Hesaplanır?
Hisse senedinde yalnızca fiyat artışına bakmak eksik kalır. Temettü gelirini de dahil etmek gerekir.Hisse Senedi Toplam ROI
Hisse ROI = ((Satış Fiyatı − Alış Fiyatı) + Temettü) ÷ Alış Fiyatı × 100
Örnek: 50 TL'den 100 hisse aldınız (5.000 TL). 1 yıl sonra 65 TL'ye sattınız; bu sürede hisse başına 3 TL temettü aldınız.
Fiyat kazancı = (65−50) × 100 = 1.500 TL | Temettü = 300 TL
ROI = (1.500 + 300) ÷ 5.000 × 100 = %36
Gayrimenkulde ROI: Kira Getirisi ve Değer Artışı
Konut yatırımında iki ayrı getiri var: kira ve değer artışı. Çoğu kişi sadece birini hesaplar, bu yanıltıcıdır.Brüt Kira Getirisi
Brüt Kira Getirisi = (Yıllık Kira ÷ Ev Fiyatı) × 100
Örnek: 5.000.000 TL ev, aylık 20.000 TL kira
(20.000 × 12) ÷ 5.000.000 × 100 = %4,8 brüt
Aidat, vergi, sigorta ve boş süre düşüldükten sonra net getiri yaklaşık %3,5 – 4'e iner.
Mevduat ve Altın ROI Hesabı
Mevduat
Net Mevduat ROI (Stopaj Sonrası)
Net Getiri = Brüt Faiz × (1 − Stopaj)
Stopaj: 6 aya kadar %15 | 6–12 ay %12 | 1 yıl+ %10
Örnek: 100.000 TL, 32 gün, %45 yıllık faiz
Brüt faiz = 100.000 × 45 × 32 ÷ 36.500 = 3.945 TL
Stopaj (%15) = 592 TL
Net = 3.353 TL → Net ROI = %3,35 (32 günde) → Yıllıklaştırıldığında ~%38
Altın
Altında ek gelir yok — yalnızca fiyat artışı var. Alış ve satış arasındaki makas farkını (%1-2) ve saklama maliyetini düşerseniz gerçek ROI'nizi bulursunuz.Altın ROI Örneği
ROI = (Satış Fiyatı − Alış Fiyatı) ÷ Alış Fiyatı × 100
2.500 TL/gramdan alıp 3.600 TL/grama sattıysanız:
ROI = (3.600 − 2.500) ÷ 2.500 × 100 = %44 nominal
Enflasyon %45 ise reel ROI = %−0,7 (neredeyse sıfır)
2026 Yatırım Araçları ROI Karşılaştırması
| Yatırım Aracı | 2025 Tahmini Nominal ROI | Reel ROI (TÜFE ~%45) | Risk |
|---|---|---|---|
| Mevduat | %40 – %52 | %−7 ile %+5 | Çok düşük |
| Altın | %30 – %55 | %−10 ile %+7 | Orta |
| Dolar (USD) | %20 – %35 | %−17 ile %−7 | Orta |
| BIST 100 | %40 – %120+ | %−4 ile %+52 | Yüksek |
| Konut (İstanbul) | %20 – %40 | %−17 ile %−4 | Orta-düşük |
| Kripto (BTC) | %−50 ile %+200 | Çok geniş aralık | Çok yüksek |
Tablodaki değerler 2025 yılı piyasa gözlemlerine dayanır; geçmiş getiriler gelecek performansı garanti etmez. Bireysel sonuçlar farklılık gösterebilir.
Negatif ROI: Fark Etmeden Zararda mısınız?
Negatif ROI iki şekilde karşınıza çıkar. Birincisi açık zarar: yatırdığınızdan az geri aldınız. İkincisi daha sinsi olanı: nominal kâr etmiş görünürsünüz ama enflasyon kazancınızı silmiştir. İkinci durumda kimse size "zarardaydınız" demez. Hesap ekstreniz yeşil gösterir. Ama 100.000 TL ile geçen yıl aldığınız şeyi bu yıl 100.000 + yüzde 45 = 145.000 TL ile alabiliyorsunuz. Eğer yatırımınız 140.000 TL'ye ulaştıysa parasallaştırılmış değil, reel anlamda kaybetmişsinizdir.
Ne yapmalı? Her yatırım kararını vermeden önce şunu sorun: "Bu getiri enflasyonu geçiyor mu?" Geçmiyorsa alternatif arayın. Portföyün tamamının reel negatif olduğu dönemlerde paranın değerini korumak bile başarı sayılabilir.
İş ve Pazarlama Yatırımında ROI
ROI sadece finans için değil, iş kararları için de kullanılır. Yeni makine alacak mısınız, reklama para harcayacak mısınız, çalışan eğitimi mi vereceksiniz? Hepsinin ROI'si hesaplanabilir.Pazarlama ROI
Pazarlama ROI = (Kampanyadan Gelen Gelir − Kampanya Maliyeti) ÷ Kampanya Maliyeti × 100
Örnek: 50.000 TL'lik reklam kampanyası 200.000 TL satış getirdi.
ROI = (200.000 − 50.000) ÷ 50.000 × 100 = %300
Yani her 1 TL harcamaya karşılık 3 TL kâr üretildi.
| İş Yatırımı | ROI Nasıl Ölçülür? | Referans Değer |
|---|---|---|
| Dijital reklam | (Gelir − Reklam maliyeti) ÷ Maliyet | %100–%400 hedeflenir |
| Makine / ekipman | Ek üretim geliri ÷ Maliyet | %15–%30 / yıl |
| Çalışan eğitimi | Verimlilik artışı ÷ Eğitim maliyeti | 6–18 ay geri dönüş |
| Yazılım | Otomasyon tasarrufu ÷ Lisans maliyeti | %50–%200 / yıl |
Anında ROI Hesaplama Aracı
Yatırım tutarınızı ve elde ettiğiniz kazancı girin; ROI, reel ROI (enflasyon düzeltmeli) ve amortisman sürenizi anında görün.ROI Hesapla
Başlangıç Yatırımı (TL)
Elde Edilen Kazanç (TL)
Yatırım Süresi (Ay)
Yıllık Enflasyon (%)
Gayrimenkulde ROI Hesaplama: Gerçek Hayat Örneği
Konut yatırımı denince akla hemen değer artışı geliyor. Ama gerçek ROI hesabı hem kira hem değer artışını içermeli; hem de enflasyonla kıyaslanmalıdır.Case Study — İstanbul Konut Yatırımı 2024-2026
Satın alma fiyatı: 4.000.000 TL | Aylık kira: 18.000 TL | Yıllık gider (aidat + sigorta + vergi): 45.000 TL
2 yıl sonra değer: 5.200.000 TL
Kira getirisi (net, 2 yıl): (18.000 × 24) − (45.000 × 2) = 432.000 − 90.000 = 342.000 TL
Değer artışı: 5.200.000 − 4.000.000 = 1.200.000 TL
Toplam kazanç: 342.000 + 1.200.000 = 1.542.000 TL
ROI = (1.542.000 ÷ 4.000.000) × 100 = %38,55 (2 yılda)
CAGR = (5.542.000 ÷ 4.000.000)^(1/2) − 1 = %17,7 / yıl nominal
Reel ROI (enflasyon %55): (1,1770 ÷ 1,55) − 1 = %−24 reel kayıp — Nominal güzel görünüyor ama enflasyon getirisini sildi.
Dijital Pazarlamada ROI vs ROAS: Farkı Bilmek Şart
Dijital pazarlamacıların sıkça karıştırdığı iki kavram: ROI ve ROAS. Bunları birbirinin yerine kullanmak bütçe kararlarını mahvedebilir.| Kavram | Formül | Ne Ölçer? | Kullanım Alanı |
|---|---|---|---|
| ROI | (Kâr − Maliyet) ÷ Maliyet × 100 | Net kârlılık | Kampanyanın gerçek değeri |
| ROAS | Reklam Geliri ÷ Reklam Harcaması | Reklam harcamasının getirisi | Reklam kanalı verimliliği |
Case Study — E-Ticaret Google Ads Kampanyası
Reklam harcaması: 50.000 TL | Reklam kaynaklı ciro: 250.000 TL | Ürün maliyeti + operasyon: 180.000 TL
ROAS = 250.000 ÷ 50.000 = 5x → Görünürde harika
Net kâr = 250.000 − 180.000 − 50.000 = 20.000 TL
ROI = (20.000 ÷ 50.000) × 100 = %40
ROAS 5x çok iyi görünse de gerçek ROI %40. Ürün maliyeti daha yüksek olsaydı ROI negatife düşerdi. Bu nedenle sadece ROAS'a bakarak "kârlı kampanya" demek yanıltıcıdır.
Borsada ROI Hesaplama: Temettü Dahil Gerçek Getiri
Case Study — BIST Hisse Senedi Yatırımı
Alış: 50 TL × 1.000 adet = 50.000 TL | Komisyon: 250 TL | Toplam maliyet: 50.250 TL
1 yıl sonra satış: 68 TL × 1.000 = 68.000 TL | Komisyon: 340 TL | Net satış: 67.660 TL
Temettü geliri: 1.200 TL
Toplam kazanç = 67.660 + 1.200 − 50.250 = 18.610 TL
ROI = (18.610 ÷ 50.250) × 100 = %37,04
Reel ROI (enflasyon %45): (1,3704 ÷ 1,45) − 1 = %−5,5 reel kayıp
Komisyonu dahil etmemek ROI'yi şişirir. Temettüyü dahil etmemek ise düşük gösterir. Her ikisi de hesaba katılmalıdır.
Amortisman Süresi (Payback Period): ROI'nin Zaman Boyutu
ROI yüzde kaç kazandığınızı söyler ama ne zaman kazandığınızı söylemez. Amortisman süresi (geri ödeme süresi / payback period) bu boşluğu doldurur.Amortisman Süresi Formülü
Payback Period = Başlangıç Yatırımı ÷ Yıllık Net Nakit Akışı
Örnek: 500.000 TL makine yatırımı, yıllık 120.000 TL net katkı
Amortisman süresi = 500.000 ÷ 120.000 = 4,17 yıl (~50 ay)
Yani yatırım kendini 50 ayda geri öder. Bu noktadan sonra her yıl 120.000 TL net kazanç üretir.
Fırsat Maliyeti: Gerçek ROI Karşılaştırması
ROI hesaplarken çoğu kişin atladığı en kritik kavram fırsat maliyetidir. Bir yatırımın ROI'si pozitif olsa bile, alternatif bir yatırım daha yüksek ROI sunuyorsa aslında "kayıp" vardır. Örnek: 1.000.000 TL'yi mevduata koysaydınız yıllık yüzde 48 = 480.000 TL brüt kazanırdınız. Ama bu parayı bir işletmeye yatırdınızda yıllık yüzde 35 ROI = 350.000 TL kazandınız. Her iki yatırım da pozitif ROI üretiyor — ama fırsat maliyeti hesabına göre işletme yatırımı 130.000 TL "kaybettirdi."
Fırsat maliyeti formülü: Gerçek Net Kazanç = Yatırım ROI − En İyi Alternatif ROI
Bu nedenle her ROI değerlendirmesinde "Bu parayı başka nerede kullanabilirdim?" sorusu sorulmalıdır. 2026 Türkiye'sinde bu kıyaslama noktası genellikle mevduat veya altın getirisidir.
ROI Hesaplarken Yapılan 5 Hata
- Vadeyi görmezden gelmek. Farklı vadeli yatırımları basit ROI ile kıyaslamak yanıltır. Yıllık bazda CAGR kullanın.
- Enflasyonu hesaba katmamak. Nominal ROI'ye bakarak karar vermek, yüksek enflasyon dönemlerinde en yaygın hatadır. Reel ROI her zaman hesaplanmalı.
- Gizli maliyetleri atlamak. Vergi, komisyon, bakım, boş süre, tapu harcı, sigorta — bunlar ROI'yi ciddi ölçüde değiştirir.
- Fırsat maliyetini görmemek. Bu paraya alternatif ne yapardınız? En iyi alternatif yatırımın getirisi her zaman referans noktanız olmalı.
- Tek bir senaryoya güvenmek. En iyi, en kötü ve olası senaryo ayrı ayrı hesaplanmadan verilen kararlar eksik kalır.