Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), Hürmüz Boğazı’nda yaşanan gerilimin küresel gıda tedarik zinciri açısından önemli riskler taşıdığına dikkat çekti. Kurum tarafından yapılan değerlendirmede, boğazda yaşanabilecek olası bir kapanmanın yalnızca lojistik aksamalara yol açmayacağı, aynı zamanda dünya genelinde tarım ve gıda piyasalarını etkileyebilecek geniş çaplı bir krize dönüşebileceği ifade edildi.
FAO, enerji ve taşımacılık maliyetlerinde yaşanabilecek artışların tarımsal üretimden ihracata kadar birçok alanda baskı oluşturabileceğini belirtirken, mevcut belirsizliklerin sürmesi halinde küresel gıda fiyatlarında önümüzdeki 6 ila 12 aylık dönemde sert yükselişler görülebileceği uyarısında bulundu. Kurum, özellikle ithalata bağımlı ülkelerin süreçten daha fazla etkilenebileceğine işaret etti.
Acil koordinasyon çağrısı
FAO tarafından çarşamba günü yayımlanan değerlendirmede, küresel gıda arzında yaşanabilecek risklere karşı hükümetlerin, uluslararası finans kuruluşlarının ve özel sektör temsilcilerinin eşgüdüm içinde hareket etmesi gerektiği belirtildi.
Kurum, olası tedarik sorunlarının etkisini azaltabilmek için alternatif ticaret güzergâhlarının hızla devreye alınmasını önerirken, ülkelerin ihracatı kısıtlayıcı adımlardan kaçınmasının önemine dikkat çekti. Açıklamada ayrıca, insani yardım sevkiyatlarının kesintisiz sürdürülmesi ve artan lojistik maliyetlerine karşı koruyucu ekonomik mekanizmaların uygulanması gerektiği ifade edildi.
Gıda fiyatlarında baskı artıyor
FAO Başekonomisti Máximo Torero, yayımlanan bir podcast programında yaptığı değerlendirmede, ülkelerin küresel ticaret ve tedarik zincirlerinde yaşanan kırılganlıklara karşı daha dirençli hale gelmesi gerektiğini söyledi.
Torero, zamanında alınacak ekonomik ve lojistik önlemlerin olası krizlerin etkisini sınırlandırabileceğini belirtirken, mevcut süreçte koordineli hareket edilmesinin kritik önem taşıdığını ifade etti.
Öte yandan FAO’nun uluslararası gıda emtia fiyatlarındaki aylık değişimleri izleyen Gıda Fiyat Endeksi’nin, yükselen enerji maliyetleri ve Orta Doğu’daki jeopolitik gerilimlerin etkisiyle nisanda art arda üçüncü kez yükseldiği aktarıldı.
El Nino riski krizi büyütebilir
FAO, kısa vadede küresel ticaretin alternatif kara ve deniz güzergâhlarına yönlendirilmesinin kritik önem taşıdığını belirterek, enerji, gübre ve tarımsal üretimde kullanılan temel girdilere yönelik ihracat kısıtlamalarının yeni riskler oluşturabileceği uyarısında bulundu.
Kuruluş, özellikle insani yardım kapsamında yürütülen gıda sevkiyatlarının ticari kısıtlamalardan ayrı tutulması gerektiğini vurgularken, yardım akışlarının kesintiye uğramamasının küresel gıda güvenliği açısından hayati olduğunu ifade etti.
FAO’nun orta vadeli önerileri arasında ise hasat dönemlerine yönelik acil finansman desteklerinin sağlanması, dijital çiftçi kayıt altyapılarının yaygınlaştırılması ve 2022 yılında devreye alınan gıda şoku finansman mekanizmasının yeniden etkinleştirilmesi yer aldı.
Açıklamada ayrıca, El Nino hava olayının etkisiyle kuraklık ve düzensiz yağış risklerinin artabileceği, bunun da mevcut gıda krizini daha derin hale getirebileceği belirtildi.