Misafir olduğunuz eve girerken ayakkabılarınızı çıkarıyor, misafirlikte size ikram edilen yiyecekleri geri çevirmeden yiyor, buluşmalara zamanında gitmek konusunda özen gösteriyor ve farklı selamlaşma biçimlerini merak ediyorsanız, hiçbir yerde yazılı olmayan ama herkesin ortak olarak kabul ettiği bazı kuralları sosyal hayatınızda izliyorsunuz demektir. Toplumsal hayata yön veren, insan ilişkilerini belirli bir düzende tutan ve nezaketin göstergesi olan görgü kurallarından söz ediyoruz. İngilizcede etiquette olarak da anılan görgü kuralları, toplumdan topluma değişiyor mu? Avrupa’da görgü kuralları nasıl farklılaşıyor? İşte tüm bu soruların yanıtlarını, native İngilizce öğretmenleri ile online özel dersleri tek platformda sunan Preply araştırdı.
GÖRGÜ KURALLARI, SOSYAL MEDYANIN EN TREND KONULARINDAN BIRI
Preply görgü ve nezaket kuralları araştırmasında, Avrupa’nın dört bir yanından 1.600’ü aşkın kişiye, az bilinen görgü kuralları ya da yaygın nezaket ilkeleri konusunda neler düşündükleri soruldu. Misafirliğe giderken hediye götürüp götürmemek, buluşmaya vaktinde gidip gitmemek, selamlaşırken karşıdakini öpüp öpmemek gibi konulara odaklanan sorularla Avrupa’nın görgü kuralı manzarası ortaya kondu.
İnternet ve sosyal medya mecraları sayesinde kültürler arası etkileşimin artışı, farklı kültürlerin nezaket ve görgü kurallarına yönelik ilgi artışını da beraberinde getirdi. Dil ve kültür odaklı araştırmalarıyla kullanıcılarını dilin yalnızca bir gramer işi olmadığı, kültürle iç içe bir kavram olduğu konusunda aydınlatan Preply’nin Türkiye’nin de dahil olduğu 27 Avrupa ülkesinde gerçekleştirdiği araştırma, öncelikle görgü kuralları ve nezaket konusunun son dönemde internetin en popüler konularından biri olduğunu gösterdi. Araştırmada “How to have good etiquette" benzeri soruların aranma sıklığının %95'in üzerinde arttığı görüldü. Dikkat çeken bir diğer sonuç ise en popüler içerik platformlarından TikTok'ta, #etiquette ifadesiyle 73 binin üzerinde içerik üretilmesi oldu. Araştırma görgü kuralları arama sorgusunun özellikle Türkiye'de en çok arananlar arasında olduğunu gösterdi.
DÖRT KIŞIDEN BIRI, TABAKTAKI YEMEĞIN BIRAZINI BIRAKIYOR
Türkiye ve Avrupa’dan araştırma katılımcılarının %82’si, misafir oldukları evlerde ikram edilen yemekleri ev sahibine saygı göstergesi olarak her zaman bitirdiklerini söylerken dört kişiden biri, “çok açgözlü görünmemek” gibi bir görgü kuralına bağlı kalarak, tabaktaki yemeğin birazını bırakmayı tercih etti. Atasözlerinde de yeri olan sofra adabının ve yemekte uyulması gereken görgü kurallarının dilsel araçlarla nesilden nesile aktarıldığını göstermek isteyen Preply, “Misafir umduğunu değil bulduğunu yer” sözüyle bu noktaya da değindi.
Dil öğrenmeye istekli herkese, yabancı dil öğrenme amacına uygun seçenekleri ana dilini konuşan nitelikli öğretmenlerle sunan Preply, gerçekleştirdiği araştırmada buluşmaya zamanında gitmenin bir saygı göstergesi olduğunu gösterdi. Tüm Avrupa kültürlerinde ortak bir görgü kuralı kabul edilen, buluşmaya tam zamanında varmak konusunda özellikle Türkiye ve Yunanistan’ın iddialı ülkeler olduğu görüldü.
SELAMLAŞMA BIÇIMLERINDE TEREDDÜT KAYNAĞI “ÖPMEK”
27 Avrupa ülkesinden, 1.600’ü aşkın katılımcıyla gerçekleştirilen ve yaygın ya da az bilinen görgü kurallarına odaklanan araştırmada toplumların ortak özelliklerinden biri de selamlaşma biçimleri oldu. Avrupa kültüründe yaygın bir selamlaşma türü olan ve farklı selamlaşma türleri arasında yaygın kullanılanlardan biri olarak öne çıkan iki yanaktan öpmenin, Avrupalıların çoğunlukla tereddüt yaşadığı bir selamlaşma biçimi olduğu görüldü. Araştırma, selam verme şekilleri arasında öne çıkan yanaktan öpme konusunda Avrupalıların daima karşı tarafın hamlesini beklediğini ve ülkelerin %85’inin konu selamlaşmaya geldiğinde yanaktan öpmek konusunda istekli olmadığını ortaya koydu. Avrupalı katılımcıların çoğunluğu, bu konuda karşı tarafın hamlesi olmazsa harekete geçmeyeceklerini söyledi.
Selamlaşma esnasında karşı tarafı öpmenin özellikle Estonya, Danimarka, İsveç ve Slovenya kültürlerinde ise pek bir yeri olmadığı tespit edildi. Yazarların dilde farklılaşan selamlaşma biçimlerinin beden diline de yansıdığını not ederek, bu tespiti Tayland selamlaşma ve Hindistan selamlaşma gibi farklı ülke örneklerle desteklediği araştırma, Avrupa’da selamlaşırken öpme uygulamasının tereddüte dönüşmesinin pandeminin kalıcı etkilerinden biri olabileceğini de hatırlattı.