ABD ile İran arasında 28 Şubat’tan bu yana süren çatışmaların anlaşmayla sona ermesi, petrol piyasalarında hızlı bir geri çekilmeye yol açtı. Brent petrol yüzde 4’ün üzerinde değer kaybederek varil başına 83 dolar seviyesine inerken, ABD tipi ham petrol WTI 81 doların altına geriledi. Çatışmalar başlamadan önce petrol fiyatları yaklaşık 70 dolar seviyesinde bulunuyordu.
Anlaşmayla birlikte Hürmüz Boğazı yeniden açılırken, İran’a uygulanan ablukanın da kaldırıldığı bildirildi. Resmi imza töreninin 19 Haziran’da İsviçre’de yapılması bekleniyor. Anlaşmanın detayları henüz kamuoyuyla paylaşılmasa da uzmanlar, enerji arzının normale dönmesinin kısa sürede gerçekleşmeyebileceğine dikkat çekiyor.
Basra Körfezi’nde üç aydan uzun süredir bekleyen ham petrol yüklü tankerlerin yeniden sevkiyata başlaması ve enerji şirketlerinin bölgedeki operasyonlarını tam kapasiteye çıkarması zaman alabilir. Bu nedenle petrol fiyatlarında düşüş yaşansa da küresel arzın dengelenmesinin kademeli ilerlemesi bekleniyor.
Petrol akışında normalleşme zaman alabilir
S&P Global Energy Küresel Yakıt ve Rafineri Araştırmaları Başkanı Daniel Evans, petrol fiyatlarındaki düşüşe rağmen bölgede lojistik sürecin dikkatle yönetilmesi gerektiğini belirtti. Evans’a göre, boğazda bekleyen tankerlerin güvenli şekilde ayrılması, yeni gemilerin bölgeye ulaşması ve sevkiyat trafiğinin yeniden düzenlenmesi zaman alacak.
Evans, uzun süreli kesintinin bazı üreticileri de zor durumda bıraktığını ifade etti. Depolama alanlarının dolması nedeniyle üretimi durduran şirketlerin bulunduğunu belirten Evans, petrol akışının ve üretim kapasitesinin eski seviyelerine dönmesinin kısa vadede mümkün görünmediğini söyledi.
Wood Mackenzie Kıdemli Başkan Yardımcısı Alan Gelder ise Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri’nin bu süreçte daha avantajlı konumda olduğuna dikkat çekti. Gelder, iki ülkenin Hürmüz Boğazı dışında alternatif boru hatları ve sevkiyat rotalarına sahip olması nedeniyle üretimi daha hızlı artırabilecek ülkeler arasında yer aldığını değerlendirdi.
Irak’ta petrol üretiminin toparlanması uzayabilir
Alan Gelder, Irak’ın petrol üretiminde normale dönüş sürecinin diğer üretici ülkelere kıyasla daha yavaş ilerleyebileceğini belirtti. Gelder’e göre, ülkenin uzun süre kapalı kalması ve üretim sahalarındaki yapısal sorunlar, toparlanma takvimini uzatabilir. Bu nedenle Irak’ın eski üretim seviyelerine yeniden ulaşmasının yaklaşık bir yılı bulabileceği ifade ediliyor.
Gelder ayrıca, Hürmüz Boğazı’nın kapanmasıyla enerji sektöründeki yatırım faaliyetlerinin büyük ölçüde askıya alındığını söyledi. Etkileri uzun vadede ortaya çıkan bu yatırımların yeniden ivme kazanmasının da kısa sürede mümkün olmayacağı değerlendiriliyor.