Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), malulen emeklilik şartlarıyla ilgili vatandaşların merak ettiği önemli bir ayrıntıya açıklık getirdi. Kurum tarafından yapılan bilgilendirmeye göre, sigortalılık başlangıcından önce çalışma gücünü kaybettiği tespit edilen kişilere malullük aylığı bağlanamıyor. Bu durumdaki vatandaşlar, malulen emeklilik kapsamında yaş beklemeden aylık alma hakkından yararlanamıyor. Ancak söz konusu kişiler, belirli sigortalılık süresi ve prim günü koşullarını yerine getirmeleri halinde yaşlılık sigortası kapsamında emekli olabiliyor.
SGK'dan malulen emeklilik için kritik uyarı
SGK'nın yaptığı açıklamada, malul aylığı başvurularında sigortalılık başlangıç tarihinin büyük önem taşıdığı belirtildi. Kurum Sağlık Kurulu tarafından yapılan değerlendirme sonucunda kişinin sigortalı olarak çalışmaya başlamadan önce malul olduğu tespit edilirse, bu kişilere malullük aylığı bağlanamıyor.
Malulen emeklilikte temel şartlardan biri, çalışma gücünün en az yüzde 60'ının sigortalı olarak çalışmaya başladıktan sonra kaybedilmiş olması. Bu nedenle sağlık durumunun sigorta başlangıcından önce mevcut olduğunun belirlenmesi, malullük aylığı bağlanmasına engel oluşturuyor.
Malulen emeklilik şartları neler?
Malulen emeklilik kapsamında aylık bağlanabilmesi için çalışma gücünün en az yüzde 60 oranında kaybedilmiş olması gerekiyor. Bunun yanı sıra genel olarak en az 10 yıl sigortalılık süresi ve 1.800 prim günü şartı aranıyor.
Ancak başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede malul olduğu tespit edilen kişiler için 10 yıllık sigortalılık süresi şartı uygulanmıyor. Bu kişiler, gerekli diğer koşulları sağlamaları halinde malullük aylığı alabiliyor.
Malulen emeklilikte yaş şartı aranmadığı için, gerekli koşulları sağlayan sigortalılar yaş beklemeden emekli olabiliyor. Bu yönüyle sistem, çalışma hayatı sırasında ciddi oranda çalışma gücü kaybı yaşayan sigortalılar açısından önemli bir sosyal güvenlik imkanı sunuyor.
Sigorta girişinden önce malul olanlar emekli olabiliyor mu?
SGK'nın açıklamasına göre, sigortalılık başlangıcından önce malul olduğu tespit edilen kişilerin emeklilik hakkı tamamen ortadan kalkmıyor. Ancak bu kişiler malullük aylığı yerine yaşlılık sigortası kapsamında emekli olabiliyor.
Bunun için;
- 15 yıl sigortalılık süresinin tamamlanması,
- 3.600 ila 3.960 gün arasında değişen prim günü şartının yerine getirilmesi
gerekiyor.
Gerekli şartları tamamlayan kişiler, yaşlılık aylığı bağlanması için başvuruda bulunabiliyor.
Malulen emekli maaşı ne kadar?
Malullük aylığı hesaplanırken sigortalının çalışma hayatı boyunca bildirilen prim günleri ve prime esas kazançları dikkate alınıyor. Primlerin düşük kazanç üzerinden ödenmesi halinde bağlanacak aylık da hesaplama sonucuna göre belirleniyor.
Ancak bağlanan aylık, yasal olarak belirlenen en düşük emekli aylığı tutarının altında kalamıyor. Bu nedenle malullük aylığı hesaplaması kişinin prim ve kazanç geçmişine göre değişiklik gösterebiliyor.
Yaşlılık aylığı ile malullük aylığı arasındaki fark
Sigortalılık başlangıcından önce çalışma gücünü kaybettiği tespit edilen kişiler, malullük aylığı alamadıkları için yaşlılık sigortası şartlarını tamamlamak zorunda kalıyor. Bu da bazı kişiler açısından daha uzun süre sigortalı kalmayı ve daha fazla prim günü tamamlamayı gerektirebiliyor.
Yaşlılık aylığının miktarı ise kişinin prim gün sayısı ve prime esas kazançlarına göre hesaplanıyor. Daha uzun süre çalışan ve daha yüksek kazanç üzerinden prim ödeyen kişilerin kök aylığı da buna bağlı olarak daha yüksek olabiliyor.
Malullük aylığı kontrol muayenesiyle kesilebilir
Malullük aylığı bağlanan sigortalılar için SGK tarafından kontrol muayenesi istenebiliyor. Yapılan muayene ve değerlendirme sonucunda kişinin malullük halinin sona erdiğine karar verilmesi halinde aylık kesilebiliyor.
Yaşlılık aylığında ise malullük aylığındaki gibi malullük durumunun devam edip etmediğini belirlemeye yönelik kontrol muayenesi uygulaması bulunmuyor.
Bu nedenle emeklilik başvurusu yapacak kişilerin, sağlık durumları ile sigortalılık başlangıç tarihlerini ve prim günlerini birlikte değerlendirmeleri gerekiyor. SGK'nın sağlık kurulu değerlendirmesinde esas alınan tarih, kişinin sigortalılık başlangıcından önceki veya sonraki çalışma gücü kaybının belirlenmesi açısından kritik önem taşıyor.