Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), malulen emeklilik şartlarıyla ilgili milyonlarca çalışanı ilgilendiren önemli bir açıklama yaptı. Kurum, sigortalı olarak çalışmaya başlamadan önce maluliyet derecesinde çalışma gücü kaybı bulunan kişilerin malullük aylığından yararlanamayacağını bildirdi. Buna göre, malulen emeklilik hakkı için çalışma gücü kaybının ilk kez sigortalı olunan tarihten sonra ortaya çıkması gerekiyor. Peki kimler malulen emekli olabilir, kimler bu haktan yararlanamaz? İşte SGK'nın açıkladığı şartlar ve emeklilikte dikkat edilmesi gerekenler...
Sigortalılık öncesinde malul olanlar malulen emekli olamıyor
SGK'nın açıklamasına göre, ilk kez sigortalı olunan tarihten önce çalışma gücünün en az yüzde 60'ını kaybettiği tespit edilen kişilere malullük sigortası kapsamında aylık bağlanamıyor.
Bu nedenle malulen emeklilik için en önemli şartlardan biri, çalışma gücü kaybının sigorta başlangıcından sonra ortaya çıkması olarak öne çıkıyor. Sigortalılık öncesinde mevcut olan bir rahatsızlık nedeniyle maluliyet derecesinde çalışma gücü kaybı bulunan kişiler, malullük aylığı yerine şartlarını taşımaları halinde yaşlılık sigortası kapsamında emekli olabiliyor.
Malulen emeklilik şartları neler?
Malulen emekli olabilmek için çalışma gücünün en az yüzde 60'ının sigortalılık başlangıcından sonra kaybedilmiş olması gerekiyor.
Bunun yanı sıra sigortalının en az 10 yıl sigortalılık süresini ve 1.800 prim gününü tamamlaması şartı bulunuyor. Ancak başka bir kişinin sürekli bakımına muhtaç derecede malul olduğu tespit edilen kişiler için 10 yıllık sigortalılık süresi şartı aranmıyor.
Malullük durumunun tespiti ise SGK'nın yetkilendirdiği sağlık kurullarının değerlendirmeleri doğrultusunda yapılıyor.
Sigorta girişinden önce çalışma gücünü kaybedenler ne yapacak?
Çalışma gücü kaybı sigortalılık başlangıcından önce meydana gelen kişiler, malulen emekli olamasalar da emeklilik hakkını tamamen kaybetmiyor.
Bu kişiler, yaşlılık sigortası kapsamında emeklilik şartlarını yerine getirmeleri halinde aylık almaya hak kazanabiliyor. Söz konusu kişiler için 15 yıllık sigortalılık süresi ile 3.600 ila 3.960 gün arasında değişen prim ödeme şartı uygulanıyor.
Gerekli şartları tamamlayan vatandaşlar, malullük aylığı yerine yaşlılık aylığı kapsamında emekli olabiliyor.
Malulen emekli maaşı ne kadar?
Malullük aylığı hesaplanırken sigortalının prim ödeme süresi ve prime esas kazançları dikkate alınıyor. Ancak hesaplanan aylık, yürürlükteki yasal alt sınırın altında kalamıyor.
Bu nedenle primleri düşük kazanç üzerinden ödenmiş olsa dahi şartları sağlayan kişilerin aylıkları, belirlenen en düşük emekli aylığı seviyesinin altında olmuyor.
Yaşlılık aylığı alanların maaşı nasıl belirleniyor?
Sigortalılık öncesinde çalışma gücünü kaybeden ve yaşlılık sigortası kapsamında emekli olan kişilerin aylıkları da prim gün sayısı ve prime esas kazançlarına göre hesaplanıyor.
Prim gün sayısı ve çalışma süresi arttıkça hesaplanan kök aylık da yükselebiliyor. Bu nedenle uzun süre çalışan ve daha yüksek kazanç üzerinden prim ödeyen kişilerin emekli aylıkları, alt sınırın üzerinde olabiliyor.
Malulen emekli olanların maaşı kesilebilir mi?
Malullük aylığı alan kişiler için SGK tarafından kontrol muayenesi istenebiliyor. Yapılan muayene ve değerlendirmeler sonucunda malullük halinin ortadan kalktığının tespit edilmesi halinde aylık kesilebiliyor.
Yaşlılık aylığında ise malullük aylığından farklı olarak bu kapsamda bir kontrol muayenesi uygulaması bulunmuyor.