Bakanlıktan yapılan açıklamada, dijitalleşmenin etkisiyle tüketicilerin reklam ve ilanlarla daha yoğun biçimde karşılaştığına dikkat çekildi. Yanıltıcı tanıtımların önüne geçilmesi ve tüketici haklarının daha etkin korunması amacıyla Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği’nde değişikliğe gidildiği belirtildi.
Yeni düzenleme 1 Ağustos’ta başlıyor
Açıklamada, 1 Ağustos’ta yürürlüğe girecek yönetmelikle dijital reklamcılığın birçok alanında yeni kuralların uygulanmaya başlanacağı belirtildi. Düzenlemenin; hedefli reklamlar, yapay zeka kullanılarak hazırlanan içerikler, sosyal medya etkileyicileri üzerinden gerçekleştirilen tanıtımlar ve indirimli satış reklamları gibi farklı uygulamalarda tüketicilerin korunmasını güçlendirmesi amaçlanıyor.
Hedefli reklamcılığa yönelik esaslara da yer verilen açıklamada, şu ifadeler kullanıldı:
"Tüketicilerin çevrim içi davranışları ve kişisel verilerinin analiz edilerek belirli kişi veya gruplara özel reklam içeriklerinin sunulduğu hedefli reklamcılık uygulamalarına ilişkin düzenlemeler yapılmıştır. Buna göre reklam verenler, hangi kriterler kullanılarak tüketiciye gösterildiğine ve bu kriterlerin nasıl değiştirilebileceğine ilişkin doğrudan ve kolay ulaşılabilir bilgileri sunmaları şartıyla bu tür reklam uygulamalarını gerçekleştirebilecek."
Aldatıcı reklamlara karşı tüketicinin korunması hedefleniyor
Bakanlığın açıklamasında, çocukların kişisel verilerinden yararlanılarak oluşturulan profiller üzerinden hedefli reklamlara maruz bırakılmasının yasaklandığı vurgulandı. Açıklamada şu ifadelere yer verildi:
"Kamuoyunda influencer olarak bilinen sosyal medya etkileyicileri tarafından gerçekleştirilen paylaşımlarda, herhangi bir kazanç, indirimli ürün veya hizmet ya da bir etkinliğe katılım yoluyla menfaat elde edilmesi durumunda, söz konusu paylaşımlarda açıkça reklam niteliğinin anlaşılmasını sağlayacak şekilde 'reklam' veya 'tanıtım' ibarelerinin kullanılması zorunlu hale getirilmiştir. Tüketicilere indirim ya da başka bir fayda sağlanmasını bir şarta bağlayan şartlı satış reklamları da indirimli satış reklamlarına ilişkin kurallara tabi olacak. İndirimli satış reklamlarında, indirimin başlangıç tarihinden önceki son 10 gün içinde uygulanan en düşük fiyat, üzeri çizilerek indirimden önceki fiyat olarak sunulabilecek. Meyve ve sebze gibi çabuk bozulabilen mallar ile hizmetlere ilişkin reklamlarda ise indirimli fiyattan bir önceki fiyat esas alınacak. Falcı, medyum, astrolog ve benzerleri tarafından verilen hizmet reklamları ile yasa dışı bahis ve kumar oyunlarına yönelik reklam yasağı genişletilerek, yasa dışı şans oyunları da yasak kapsamına alındı."
Yeni düzenlemeyle tüketici değerlendirmelerinin yayımlanmasına ilişkin süreç de kısaltıldı. Buna göre satıcı veya hizmet sağlayıcılara, haklarındaki bir şikayet yayımlanmadan önce açıklama ya da yanıt sunmaları için verilen süre 72 saatten 48 saate indirildi. Belirlenen süre içerisinde cevap verilmemesi durumunda tüketici değerlendirmesi doğrudan yayımlanabilecek.
Yapay zekayla oluşturulan reklamlara şeffaflık zorunluluğu getirildi
Reklamlarda yapay zeka teknolojileri kullanılarak insandan ayırt edilemeyecek dijital karakterlere yer verilmesi halinde, bu durumun açık, anlaşılır ve ayırt edilebilir şekilde belirtilmesinin zorunlu tutulduğu aktarılan açıklamada, "Gerçek bir kişinin yapay zeka teknolojileri kullanılarak oluşturulmuş dijital kopyasının, bir mal veya hizmeti bizzat deneyimlediği izlenimi verdiği ya da tavsiyede bulunduğu reklamların yapılması yasaklanmıştır." değerlendirmesinde bulunuldu.
Açıklamada, çevresel beyan içeren reklamlarda "çevre dostu" gibi genel içerikli kavram ve ibarelerin açıklama yapılmadan kullanılmasının yasaklandığı bildirilerek, "Çevresel beyanların, mal veya hizmetlerin yaşam döngüsünün hangi aşamasına ilişkin olduğunun belirtilmesi zorunlu hale getirilmiştir. Ayrıca çevresel beyan içeren reklamlarda belirtilen sertifika ve onayların yetkili kurum ve kuruluşlardan, üniversitelerin ilgili bölümlerinden veya akredite ya da bağımsız araştırma, test ve değerlendirme kuruluşlarından alınan belgeler ile ispatlanması zorunlu tutulmuştur." ifadeleri kullanıldı.
Takviye edici gıdaların, normal beslenme kapsamında tüketilen gıdaların yerine geçtiği izlenimi uyandıracak şekilde reklamının yapılmasının yasaklandığı belirtilen açıklamada, şunlar kaydedildi:
"Bu ürünlerin, sağlık beyanı kapsamına giren hususlar hariç olmak üzere karşılaştırmalı reklamı yapılabilecektir. Ticari reklam ve ilanlarda, tüketicilerin bilgi ve tecrübe eksikliğinin istismar edilmesinin önlenmesi amacıyla akademik ünvanların yanıltıcı ve aldatıcı şekilde kullanılamayacağına ilişkin hüküm yönetmeliğe eklenmiştir. Satın alım sürecine ilişkin doğrulama yapılmasının mümkün olmadığı mecralardan alınan tüketici değerlendirmeleri yayınlanamayacaktır. Ayrıca değerlendirmelerin mal, hizmet, teslimat, satıcı veya sağlayıcı gibi farklı başlıklar altında ayrı ayrı yayınlanması durumunda, bu değerlendirmelerin tümüne aynı alanda açık, anlaşılır, ayırt edilebilir ve kolaylıkla erişilebilir şekilde yer verilmesi zorunlu hale getirilmiştir. Bu yeni düzenlemelerle, tüketici haklarının korunması, piyasa şeffaflığının artırılması ve aldatıcı ticari uygulamalarla mücadelesini aynı kararlılıkla sürdürülecektir."