Emekli maaşları ve dar gelirli hanelere yönelik sosyal desteklerde yeni bir model için hazırlıklar sürüyor. Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi (GETAD) olarak adlandırılan yeni uygulamayla yalnızca emekli aylığının değil, hanenin toplam gelirinin dikkate alınması planlanıyor.
Hükümetin üzerinde çalıştığı modelde belirli bir gelir eşiğinin altında kalan hanelerin gelirinin kamu desteğiyle tamamlanması hedefleniyor. Böylece düşük gelirli vatandaşların alım gücünün korunması ve sosyal yardımların daha hedefli şekilde verilmesi amaçlanıyor.
Peki GETAD sistemi ne zaman başlayacak, kimler başvurabilecek, gelir şartı ne olacak? İşte yeni destek modeline ilişkin merak edilenler...
GETAD sistemi ne zaman başlayacak?
GETAD sisteminin pilot uygulamasının 2027 yılında başlatılması planlanıyor.
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, sistemin öncelikle birkaç ilde pilot olarak uygulanacağını, ardından 2027 yılı içerisinde tüm Türkiye'ye yayılmasının hedeflendiğini açıklamıştı.
Bu nedenle GETAD'ın 2026 yılında ülke genelinde uygulanmaya başlaması beklenmiyor. Modelin ayrıntıları yapılacak çalışmalar ve yasal düzenlemelerin ardından kesinleşecek.
GETAD sistemi nedir?
GETAD, Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi'nin kısaltmasıdır.
Yeni modelin temelinde, hanelerin belirlenen bir gelir eşiğinin altında kalması halinde aradaki farkın sosyal destek mekanizmasıyla tamamlanması bulunuyor.
Mevcut sistemde farklı sosyal yardım programları üzerinden yapılan desteklerin daha bütüncül bir yapıya kavuşturulması ve ihtiyaç sahibi hanelerin gelir durumunun daha kapsamlı değerlendirilmesi hedefleniyor.
GETAD'da emekli maaşı nasıl değerlendirilecek?
Yeni sistemde yalnızca kişinin aldığı emekli aylığına bakılması yerine hane halkının toplam gelirinin dikkate alınması planlanıyor.
Bu kapsamda emekli aylığı, hanedeki diğer gelirler ve belirlenen sosyal destek kriterlerinin birlikte değerlendirilmesi bekleniyor.
Dolayısıyla GETAD'ın doğrudan bütün emeklilere aynı miktarda ek ödeme yapılması şeklinde uygulanması öngörülmüyor. Destek miktarının, hanenin gelir durumu ve ihtiyaç düzeyine göre farklılaşması planlanıyor.
GETAD gelir şartı ne olacak?
GETAD kapsamında uygulanacak gelir eşiğinin henüz kesinleşmediği belirtiliyor.
Sistemde belirli bir ihtiyaç gelirinin altında kalan hanelerin desteklenmesi planlanırken, bu sınırın hangi tutar olacağı ve hesaplamada hangi gelir unsurlarının dikkate alınacağı yapılacak yasal düzenlemeyle netleşecek.
Bu nedenle şu aşamada "GETAD'dan yararlanmak için hane geliri şu kadar olmalı" şeklinde kesin bir rakam vermek mümkün değil.
GETAD'dan kimler yararlanacak?
GETAD'ın özellikle düşük gelirli ve ihtiyaç sahibi haneleri desteklemesi planlanıyor.
Emekliler de yeni modelin hedeflediği gruplar arasında yer alabilecek. Ancak yalnızca emekli olmak GETAD desteğinden otomatik olarak yararlanmak anlamına gelmeyecek.
Hanenin toplam geliri, belirlenen ihtiyaç eşiği ve diğer kriterlerin birlikte değerlendirilmesi bekleniyor.
GETAD'da hangi destekler verilecek?
Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi kapsamında düşük gelirli hanelere farklı alanlarda destek sağlanması planlanıyor.
Çalışmalarda gıda, kira ve ısınma gibi temel ihtiyaçlara yönelik yardımların da model kapsamında değerlendirilmesi gündemde.
Desteklerin kapsamı ve miktarı ise pilot uygulama ve hazırlanacak yasal düzenlemelerin ardından netleşecek.
En düşük emekli maaşı sistemi değişecek mi?
GETAD modelinin hayata geçirilmesiyle mevcut en düşük emekli aylığı uygulamasında değişikliğe gidilmesi gündemde.
Yeni yaklaşımda her yıl yasal düzenlemeyle belirlenen taban aylık uygulaması yerine, ihtiyaç durumuna göre gelir tamamlayıcı bir mekanizmanın kullanılması planlanıyor.
Ancak bu durum, mevcut en düşük emekli aylığı uygulamasının ne zaman ve hangi yöntemle değişeceğinin kesinleştiği anlamına gelmiyor. Bunun için TBMM'ye sunulacak düzenlemenin ve yasama sürecinin tamamlanması gerekiyor.
GETAD başvurusu nasıl yapılacak?
GETAD'ın başvuru yöntemi henüz kesinleşmedi.
Pilot uygulamanın başlamasıyla birlikte başvuru şartları, değerlendirilecek gelir kalemleri, hane kriterleri ve başvuru kanallarının açıklanması bekleniyor.
Bu nedenle şu aşamada GETAD için e-Devlet üzerinden açılmış resmi bir başvuru ekranı bulunduğu yönündeki iddialara karşı dikkatli olunması gerekiyor.
GETAD sistemi ne amaçlıyor?
Yeni modelle sosyal yardımların daha hedefli hale getirilmesi ve düşük gelirli vatandaşların gelir kaybının telafi edilmesi amaçlanıyor.
Cevdet Yılmaz'ın açıklamasına göre sistemin önemli hedeflerinden biri de istihdamdan caydırıcı olmayan bir sosyal destek mekanizması oluşturmak. Böylece ihtiyaç sahibi haneler korunurken çalışma hayatına katılımın da desteklenmesi hedefleniyor.
GETAD'ın pilot uygulamasının ardından elde edilecek sonuçlara göre sistemin kapsamının genişletilmesi ve 2027 yılında ülke genelinde uygulanması planlanıyor.