Rekabet Kurulunun yayımladığı “İlaç Sektör İncelemesi Ön Raporu”, ilaç sektörünün son yıllarda yüksek yatırım ihtiyacı, ileri teknoloji kullanımı ve yoğun AR-GE faaliyetleriyle öne çıktığını ortaya koydu.
Teknolojik gelişmelerin etkisiyle sektör, yalnızca hastalıkların tedavisine yönelik çözümler üretmekle sınırlı kalmıyor; yaşam kalitesini yükseltmeyi amaçlayan ürünlere de odaklanıyor.
Yeni ürünler geliştiren, patent korumasına sahip referans ilaçları piyasaya sunan ve AR-GE çalışmalarına ağırlık veren şirketler “referans ilaç firmaları” olarak nitelendiriliyor.
AR-GE yatırımlarının artması, kısa vadede yeni ilaçların pazara çıkmasını ve ürün çeşitliliğinin genişlemesini destekliyor. Uzun vadede ise hem referans hem de eş değer ilaç pazarında rekabet ortamının güçlenmesine katkı sağlıyor.
İlaç sektörünün AR-GE harcamaları 5 yılda 8,3 katına çıktı
Rekabet Kurulunun İlaç Sektör İncelemesi Ön Raporu’nda yer alan verilere göre, geçen yıl dünya genelinde ilaç satışlarında ilk 50 sırada bulunan şirketler, ABD ilaç pazarının yüzde 88’ini oluşturdu. Aynı şirketlerin Türkiye pazarındaki payı ise yüzde 49 olarak kayıtlara geçti.
Bu tablo, küresel ilaç şirketlerinin Türkiye’de önemli bir ağırlığa sahip olduğunu gösterirken, yerli üreticiler ile diğer uluslararası firmaların da pazardaki etkin konumunu sürdürdüğüne işaret etti.
İlaç satışlarının yanı sıra yeni ürünlerin geliştirilmesine yönelik yatırımlar da artmaya devam etti. Küresel ilaç sektöründe AR-GE harcamaları 2025 yılında bir önceki yıla göre yüzde 3 yükselerek 201,3 milyar dolara ulaştı. Ülkeler bazında en yüksek harcamayı 130,1 milyar dolarla ABD gerçekleştirdi.
Yerli üretim kapasitesinin güçlendirilmesi hedefleniyor
Türkiye ilaç sektörü; yüksek katma değerli üretim yapısı, nitelikli iş gücü ve AR-GE odaklı faaliyetleriyle öne çıkıyor. 12. Kalkınma Planı kapsamında sektörde yerli üretim kapasitesinin artırılması, ithalata bağımlılığın azaltılması ve yenilikçi ilaç geliştirme kabiliyetinin güçlendirilmesi amaçlanıyor.
Türkiye’de 2020 yılında 56 milyar lira seviyesinde bulunan ilaç pazarının toplam büyüklüğü, geçen yıl itibarıyla 479 milyar liraya yükseldi.
Sektörün AR-GE yatırımlarında da 2020-2024 döneminde kesintisiz artış yaşandı. İlaç sektörünün araştırma ve geliştirme faaliyetlerine ayırdığı kaynak, 2020’de 676,2 milyon lirayken 2024’te yüzde 723 artışla 5,6 milyar liraya çıktı. Böylece sektörün AR-GE harcamaları beş yılda 8,3 katına ulaşmış oldu.
Türkiye’de satılan her 10 ilaçtan 9’u yerli üretim
İlaç sektöründe AR-GE yatırımlarının yanı sıra üretim ve dış ticaret verileri de öne çıktı. Türkiye’de üretilen ilaçların toplam pazar içindeki payı, 2020-2025 döneminde hem satış değeri hem de kutu sayısı bakımından ithal ürünlerin üzerinde seyretti.
Geçen yıl Türkiye’de imal edilen ilaçlar, toplam satış değerinden yüzde 59,6 pay aldı. İthal ilaçların satış değerindeki payı ise yüzde 40,4 olarak hesaplandı.
Kutu sayısı üzerinden yapılan değerlendirmede yerli üretimin ağırlığı daha belirgin hale geldi. Türkiye’de imal edilen ilaçlar toplam satışların yüzde 90’ını oluştururken, ithal ürünlerin payı yüzde 10 seviyesinde kaldı.