Üretim hatlarının sanal kopyalarıyla maliyetler düşerken, verimlilikte de artış raporlanıyor. Dijital ikiz, OSB’lerde üretimden enerjiye tüm süreci gerçek zamanlı izleyerek verimliliği artırıyor, maliyetleri düşürüyor ve sanayinin yeşil dönüşümünü hızlandırıyor.
Sevgi PİLGİ
Türkiye’de Organize Sanayi Bölgelerinde (OSB) yürütülen dijital dönüşüm çalışmaları, son dönemde yatırımların odağı haline geldi. Birçok OSB’de üretim tesisleri, dijital ikiz, otomasyon ve robotik çözümler ile yeniden yapılandırılarak hem üretim kalitesi hem de operasyonel güvenlik artırılıyor. İkiz dönüşüm yaklaşımı hem dijitali hem yeşili kapsıyor.
DİJİTAL DÖNÜŞÜM İLE VERİMLİKTE ARTIŞ
Sanayi bölgelerinin yönetimlerinden alınan bilgilere göre, fabrikaların birebir sanal modellerini oluşturan dijital ikiz teknolojisi, makinelerin performansını anlık izleme, arıza risklerini önceden tespit etme ve hatları uzaktan yönetme imkânı sunuyor. Bu sayede şirketler hem bakım maliyetlerini azaltıyor hem de üretim kayıplarını minimize ediyor. Bazı OSB’lerde dijital ikiz uygulamalarının ardından verimlilikte yüzde 10-20 arası iyileşme olduğu bildirildi.
ROBOTİK OTOMASYON YATIRIMLARINDA ARTIŞ
Robotik otomasyon yatırımları da hız kazanmış durumda. Özellikle paketleme, kaynak, montaj ve depo yönetimi süreçlerinde robotların kullanım oranı yükseliyor. Tekrarlayan işler otomasyona devredilirken, işletmeler nitelikli teknik personel istihdamına yöneliyor.
OSB yönetimleri, firmaların rekabet gücünü artırmak için ortak dijital dönüşüm laboratuvarları, eğitim merkezleri ve teknoloji danışmanlığı birimlerini devreye alıyor. Bu merkezlerde sanayiciler, yapay zekâ destekli bakım yazılımlarından otonom robotlara kadar birçok uygulamayı test etme imkânı buluyor. Sanayi temsilcileri, Türkiye’nin ihracat pazarlarında güçlü kalabilmesi için OSB’lerde dijital dönüşümün kritik önemde olduğuna işaret ediyor. Uzmanlara göre dijital ikiz ve otomasyon yatırımları, özellikle enerji maliyetlerinin arttığı dönemde işletmelere orta vadede ciddi tasarruf sağlayacak.
AKILLI ÜRETİM HIZLANIYOR
Türkiye’de OSB’lerde dijitalleşme, otomasyon, robotik, dijital ikiz, ‘Endüstri 4.0’ / akıllı üretim gibi konular gittikçe hız kazanıyor. Adana, Eskişehir gibi bazı OSB’ler bu dönüşümü somut projelerle başlatmış durumda. ‘Dijital OSB Buluşmaları’ gibi etkinlikler de hızla yaygınlaşıyor.
Ayrıca bu kapsamda kamu politikası ve strateji desteği de mevcut. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ve bölge planları, OSB’lerin dijitalleşmesini destekleyen politika/strateji belgeleri yayımladı.
OSB’lerde dijital/yeşil dönüşüm konusunda bölgesel etkinlikler düzenlenmeye devam ediyor. 2024–2025 DÖNEMİNDE ÇOK SAYIDA OSB HEDEFLENDİ VE FARKINDALIK ARTIRIMI AMAÇLANDI.
İŞ BANKASI -OSBÜK ‘İKİZ DÖNÜŞÜM’ İŞ BİRLİĞİ
İş Bankası–OSBÜK iş birliğiyle yürütülen ‘İkiz Dönüşüm / Dijital OSB Buluşmaları’ gibi girişimler, birçok ilde OSB yöneticileri ve sanayicileri bir araya getiriyor. KOBİ/OSB seviyesinde ‘dijital + yeşil dönüşüm’ programları hayata geçiriliyor. Pilot uygulama ve bilgilendirme etkinlikleri organize ediliyor.
Pilot ve bölgesel dijital dönüşüm projeleri de mevcut. Eskişehir OSB gibi bazı OSB’ler BEBKA desteğiyle Dijital Dönüşüm Merkezleri kurup pilot uygulamalar yürüttü; bu, sahada somut adımların atıldığını gösteriyor. Sanayi ve Teknoloji Bakanlık düzeyinde ‘imalat sanayinin dijital dönüşümü’ne yönelik yol haritaları, destek programları ve OSB’lere dönük hedefler de var.
OSB’LERDE DİJİTAL İKİZ NEDEN ÖNEMLİ?
Dijital ikizler, bir fabrikanın ya da OSB altyapısının gerçek zamanlı dijital kopyasını oluşturuyor. Arızalar, enerji kayıpları, proses hataları anında görülebildiği için işletmeler üretimde %10–30’a kadar verim artışı sağlayabilir. Enerji tüketimi, su kullanımı, basınç ve ısı değerleri eş zamanlı izlenir. OSB’ye bağlı fabrikalar için ortak enerji izleme merkezi oluşturulduğunda, toplam tüketim optimizasyonu yapılabilir. Yeşil OSB dönüşümü için en kritik teknolojilerden biridir. Sensörlerden alınan verilerle ekipmanların ne zaman arızalanacağı önceden tahmin edilir. Bu da maliyetli duruşları engeller ve bakım giderlerini %20–40 civarında azaltır.
Fabrikada yapılacak bir değişiklik (hat genişletme, makine ekleme, vardiya düzeni) önce dijital ortamda simüle edilir. Böylece yanlış yatırım riski ortadan kalkar. Altyapı (enerji, su, doğal gaz, ulaşım, atık yönetimi) digital ikiz üzerinden izlenebilir. Dijital ikiz, enerji tüketim verilerini toplayarak karbon ayak izi hesaplamasını otomatik hale getirir.
Kaynak: Sanayi Gazetesi