Sevgi PİLGİ
Taslakta dikkat çeken önemli bir değişiklik var: I-REC (International Renewable Energy Certificate) gibi yenilenebilir elektrik sertifikaları KDS kapsamına alınmıyor. Yani I-REC sahipleri, bu belgelerini karbon kredisine dönüştüremeyecek. Bu dönüşüm, uzun süredir kullanılan I-REC sertifikalarının sistem dışına çıkması nedeniyle yeni tartışmaları da beraberinde getirdi.
I-REC, elektrik tüketiminizin yenilenebilir kaynaklardan geldiğini belgeleyen, sürdürülebilirlik raporlarında kullanılan bir araç. Karbon kredisi niteliği olmamakla birlikte yasal yükümlülüklerde kullanılamaz. Buna karşılık KDS, çok daha geniş bir kapsamda çalışır; tüm sera gazı azaltım projelerini kapsar, karbon kredisi üretir ve bu krediler ETS ile gönüllü piyasalarda kullanılabilir. Ayrıca KDS, çift sayımı engelleyerek ulusal karbon piyasasında tek yetkili sertifika konumunda. I-REC elektriğin kaynağını belgelendirirken; KDS karbon azaltımını tesciller. İki sistem artık tamamen ayrı amaçlar için ve farklı yollardan ilerleyecek.
Kendi karbon kredilerini üretecek
Konu ile ilgili açıklamada bulunan Doğa Temelli Çözümler, Döngüsellik ve Sürdürülebilirlik Uygulamaları Derneği (DOSUDER) Başkanı Oğuz Aksu, yeni sistemle Türkiye’nin, artık kendi karbon kredilerini ‘Turkuaz Kredi’ adıyla üreteceğini ifade etti. Bu krediler hem gönüllü karbon piyasalarında satılabilecek hem de devreye girecek olan Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi (TR ETS) içinde kullanılabilecek.
Çevre dostu enerji kullanımını belgelendirir
I-REC’in, tüketilen elektriğin rüzgâr, güneş, hidroelektrik gibi yenilenebilir kaynaklardan geldiğini kanıtlayan, uluslararası geçerliliğe sahip bir sertifika olduğunu söyleyen Aksu, “I-REC (International Renewable Energy Certificate), yenilenebilir kaynaklardan üretilen her 1 MWh elektrik için düzenlenen uluslararası bir belge. Bu belgeyi satın alan bir şirket, “bu kadar elektrik için yenilenebilir kaynakları destekledim” deme hakkına sahip olur. Ancak bu fiziksel bir elektrik aktarımı değil, muhasebe temelli bir çevresel taahhüttür. Örneğin; İstanbul’daki bir fabrika, Adana’daki bir GES’ten I-REC aldığında o santralin elektriğini doğrudan kullanmaz. Sadece çevresel katkısını sahiplenmiş olur. Yalnızca elektrik tüketimi (Kapsam 2 emisyonları) ile sınırlıdır. ESG, CDP, GRI gibi raporlamalarda ‘yeşil enerji’ göstergesi sunar, uluslararası tedarik zincirlerinde uyum avantajı sağlar, çevre dostu enerji kullanımını belgelendirir. Karbon kredisi üretmez, ETS yükümlülüklerinde geçerli değildir, elektrik dışındaki sera gazı kaynaklarını kapsamaz” dedi.
Turkuaz Kredi: Türkiye’nin yeni oyuncusu
Aksu, yeni yönetmelik ile devreye alınacak Turkuaz Kredi’nin, 1 ton karbondioksit eşdeğeri sera gazı azaltımını temsil ettiğini söyledi. Aksu sözlerine, “Bu krediler; TR ETS’de yasal yükümlülükleri karşılamak için, gönüllü karbon piyasalarında ticaret için kullanılabilecek. Amaç, Türkiye’nin iklim taahhütlerini şeffaf, doğrulanabilir ve çifte sayımdan uzak biçimde yürütmek. I-REC ve YEK-G gibi enerji sertifikaları, Turkuaz Kredi üretemez. Bunun sebebi, çifte sayımın önlenmesi. Yani bir proje hem I-REC hem de karbon kredisi üretemeyecek. Artık bir proje ya enerji sertifikası ya da karbon kredisi çıkarmak zorunda. Bu ayrım, iklim finansmanında güvenilirliği artıran stratejik bir adım” şeklinde devam etti.
REC hâlâ önemli bir araç
Aksu, I-REC ve Karbon Kredisi arasındaki temel farkları şu şekilde sıraladı: “I-REC, dolaylı emisyon azaltımını (Kapsam 2) temsil eder. Elektrik tüketiminizi yenilenebilir kaynaklarla eşleştirir. Karbon Kredisi, doğrudan sera gazı azaltım/giderim projelerinden (Kapsam 1) üretilir ve ETS’de geçerli bir yükümlülük aracıdır. Bu nedenle, zorunlu karbon piyasaları (ör. EU ETS) doğrudan emisyonlara odaklandığı için I-REC burada kullanılmaz. Ancak gönüllü raporlama, sürdürülebilirlik taahhütleri ve RE100 gibi inisiyatiflerde I-REC hâlâ önemli bir araç.”
Gönüllü piyasalar kapanmıyor
Yeni sistemin, Türkiye’nin kendi karbon kredilerini üretmesini sağladığını vurgulayan Aksu, “Ama uluslararası gönüllü piyasalara kapıyı tamamen kapatmıyor. Gold Standard ve Verra gibi platformlarla çalışan projeler yoluna devam edebilecek. Ancak TR KDS’ye girmek isteyen projeler için bir şart var: Daha önce I-REC, YEK-G veya başka bir kredi üretmemiş olmaları gerekiyor. I-REC, Turkuaz Kredi üretmek için kullanılamayacak. Ama bu, işlevini kaybettiği anlamına gelmiyor” ifadelerine yer verdi.
Oğuz Aksu, şirketlerin I-REC satın almaya devam etme amaçlarını şöyle sıraladı:
-CDP, RE100 ve ISO 50001 raporlamaları,
-Yeşil imajlarını güçlendirmek,
-Uluslararası yükümlülüklerini yerine getirmek.
-I-REC ve Turkuaz Kredi artık farklı kulvarlarda ilerliyor.
-Biri elektrik kaynaklı dolaylı emisyonları hedef alıyor,
-Diğeri doğrudan sera gazı azaltım projelerini temsil ediyor.
-Bu ayrım, Türkiye’nin karbon muhasebesini uluslararası standartlarla uyumlu hale getiren önemli bir adım.
Kaynak: Sanayi Gazetesi