Veli Aydın
Enerji Politikaları Analisti Mimar ve Mühendisler Grubu (MMG) Yönetim Kurulu Üyesi
Matematik, Tıp, Astronomi, Mühendislik gibi ana başlıklarda başlayan ilkel Ar-Ge kavramı Sanayi devrimi dönemine gelinmesi ile Endüstriyel bir boyut kazandı. Bu noktada Ar-Ge’nin ekseni Mühendislik ana başlığında Makine ve Metalürji alt başlığına yönelir iken diğer ana branşlarda örneğin; Tıpta İlaç ve Tıbbı Görüntüleme üzerine yöneliyordu. Baş döndürücü hızla yaşanan bu gelişmeler, İnsanlığa en büyük öğretilerinden birini anlamasını sağladı. Bu gelişmelere öncülük eden ve geliştiren toplumlar, diğer topluluklara her alanda üstünlük sağlıyordu. Bu üstünlük ilk zamanlar askeri üstünlük daha sonraki yıllarda bilimsel ve teknolojik üstünlük ve bunun ihracatı ile ekonomik üstünlük seviyesine yükseliyordu.
20. Yüzyıl geldiğinde ise bu öğreti sayesinde Ar-Ge kavramı kurumsallaştı. Toplumlar ve Şirketler için bir rekabet unsuru haline geldi. İlk Ar-Ge Merkezlerini kurmaya büyük laboratuarlar oluşturmaya başladı. Yine bu yüzyılda yaşadığı iki büyük savaş ile de bu dönemi hızlandırdı. Basit hesap makinelerinden bilgisayara oradan internete ulaşılması gibi.
Ülkemizde ise Ar-Ge’nin tarihi Cumhuriyetin ilk döneminde Bilimsel kurumların kurulması yani önce altyapı hazırlığı ile başladı. Etibank ve Maden Tetkik ve Arama (MTA) gibi kurumların kurulmasını, üniversitelerinin modernleşmesi ve imkanlarının artırılması takip etti.
1963 yılına gelindiğinde ise bu yöndeki en büyük kurumsal yapısı olan Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumunu (TUBİTAK) kuruldu. Üniversitelerde araştırma kültürü tam olgunlaştı. Daha sonrası dönemde yaşanan gelişmelere göre yine bir örnek ile 1974 Kıbrıs Barış Harekâtı sonrası bu alan ağırlığı, uygulanan ambargo neticesinde askeri alana yöneldi. 1975’de ASELSAN’ın kurulmasını 1982’de HAVELSAN, 1988’de ROKETSAN’ın kurulması takip etti.
21. Yüzyıl ile de Ülkemiz özellikle Üniversite-Sanayi iş birliğinin geliştirilmesine bu bağlamda teknoparkların kurulmasına önem verdi. Çünkü bu yüzyıl özellikle Askeri Teknolojide yaşanan gelişmelere bağlı olarak yazılım ve elektronik dönemi idi. 2000 yılında ilk binası ile hizmete ODTÜ Teknokent başladı. Bu konuda 2001 yılında ise Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu kabul edildi. 2003 yılından itibaren ise İnovasyon ve Ar-Ge konusuna ayrı bir ağırlık verildi. Üniversite-Sanayi İşbirliğine bir de girişimcilik ekosistemi eklendi. Tübitak destek programları artırılırken Sanayi Bakanlığının Ar-Ge için teşvik hacmi zaman içersinde artırıldı. 2008 yılında kabul edilen Ar-Ge Kanunu ile Ar-Ge Merkezleri kurulmaya başladı. Son 15 yılda ise kurulu Ar-Ge Merkezi sayısı yaklaşık 1400’e Teknoloji Geliştirme Bölgesi (Teknopark) ise 120’ye yaklaştı. Tüm bunlara Girişimcilik ve İnovasyonun eklenmesi ile dev bir ekosistem oluşturuldu.
İlk insanlık çağından günümüze yaptığımız tarihsel yolculukta son yıllarımıza bakacak olursak, özellikle Savunma Sanayi ve Uzay teknolojileri başta olmak üzere Yenilebilir Enerji, Hidrojen ve Enerji Depolama Teknolojileri, Yapay Zekâ ve Büyük Data Merkezleri ile Biyoteknoloji alanında yapılan çalışmaların ön plana çıktığını görmekteyiz. İşte bu bağlamda 1996 yılında Dernek statüsünde kurulan Mimar ve Mühendisler Grubu (MMG) 30 yıldır üyelerinin ve toplumun sosyal, kültürel, teknolojik ve ekonomik gelişmesine katkı sağlamak misyonu ile faaliyetlerini sürdürür iken Kasım 2016’da bu alanda ilk olan büyük çaplı Ar-Ge ve İnovasyon Fuar ve Zirvesini İstanbul Kongre Merkezinde düzenledi. Ardından gelen yıllarda ise bu etkinliği alanının lider konumuna taşımak için her yıl düzenli olarak gerçekleştirdi. (Pandemi dönemi hariç.) Organizasyonun Fuar ve Zirve şeklinde hibrit olarak düzenlenmesi ile Fuar alanında, İlgili Kamu Kuruluşları, Üniversiteler ve Özel Firmalar en son geliştirdikleri ürünleri tanıtır iken, Zirve Alanında; alanında uzman konukların yer aldığı günümüz trend konularının enine boyuna tartışıldığı oturumlar ile Tekil konuşmacıların gerçekleştirildiği sunumlar takip edildi. Ayrıca aynı alanda faaliyet gösteren Ar-Ge firmaları ile girişimci – yatırımcı köprüsü kuruldu.
Bu yıl ise İnovatif Akılla Küresel Liderlik Mottosu ile 26 -27 Kasım tarihleri arasında Yıldız Teknik Üniversitesi Kongre Merkezi’nde düzenlendi. 7. Ar-Ge ve İnovasyon Fuarı ve Zirvesi ile yine bu büyük ekosistemi (bu alanda ağırlıklı faaliyet gösteren Kamu Kurum ve Kuruluşları, Ar-Ge Firmaları, Üniversiteler, Teknoparklar, Kalkınma Ajansları, Proje Takımları ile Girişimci ve Yatırımcılar) bir araya getirmeyi hedefledi.
Kaynak: Sanayi Gazetesi