Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından hazırlanan yeni düzenleme kapsamında, yeni yapılacak binalarda enerji verimliliği ve çevresel sürdürülebilirliği esas alan belge uygulamaları devreye alınacak. Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren düzenlemeyle birlikte enerji kimlik belgesine ek olarak “bina yaşam döngüsü analizi belgesi” uygulaması da hayata geçirilecek.
Bakanlık açıklamasında, söz konusu adımların Türkiye’nin 2053 Net Sıfır Emisyon hedefleri doğrultusunda çevre dostu ve düşük karbon salımlı yapılaşmayı teşvik etmeyi amaçladığı belirtildi. Yeni uygulamayla birlikte binaların yalnızca enerji tüketimi değil, yapım sürecinden kullanım ömrüne kadar çevresel etkilerinin de değerlendirilmesi hedefleniyor.
10 bin metrekare üzeri binalara yeni belge zorunluluğu
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Mesleki Hizmetler Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan “Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliği” ile “Enerji Kimlik Belgesi Uzmanlarının Eğitim ve Denetimlerine Dair Tebliğ”de kapsamlı güncellemeye gidildi.
Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren düzenleme kapsamında, büyük ölçekli yapılarda çevresel etkilerin daha detaylı izlenmesini sağlayacak yeni uygulamalar devreye alınacak. Buna göre, 10 bin metrekare ve üzerindeki binalar için “bina yaşam döngüsü analizi belgesi” hazırlanması zorunlu hale getirildi. Ayrıca söz konusu belgeleri düzenleyecek enerji kimlik belgesi uzmanlarının eğitim süreçleri ve yetkilendirme kriterleri de yeniden düzenlendi.
Uygulama 2027’de başlayacak
Yeni düzenlemeye göre, 1 Ocak 2027 tarihinden itibaren yapı ruhsatı alınacak ve toplam inşaat alanı 10 bin metrekareyi aşan projelerde, yapı kullanma izin belgesi aşamasında hem enerji kimlik belgesinin hem de bina yaşam döngüsü analizi belgesinin ilgili kurumlara teslim edilmesi gerekecek. Böylece yeni nesil büyük ölçekli yapılarda enerji performansı ve çevresel sürdürülebilirlik kriterlerinin daha kapsamlı şekilde denetlenmesi hedefleniyor.
Yeni uygulamayla birlikte binaların yalnızca kullanım aşamasındaki enerji tüketimi değil, inşaat öncesinden yıkım sürecine kadar oluşan toplam çevresel etkileri de değerlendirme kapsamına alınacak. “Bina yaşam döngüsü analizi” sayesinde ham madde tedariki, malzeme taşımacılığı, yapım süreci, bakım ve onarım işlemleri, yenileme çalışmaları, yıkım faaliyetleri ile atık yönetimi ve geri dönüşüm süreçlerinden kaynaklanan sera gazı emisyonları detaylı şekilde hesaplanacak.
Analizler BEP-TR sistemi üzerinden yapılacak
Söz konusu hesaplamalar, Türkiye’nin ulusal bina enerji performansı platformu olan BEP-TR sistemi aracılığıyla gerçekleştirilecek. Hazırlanacak rapor ve belgeler ise yetkilendirilmiş enerji kimlik belgesi uzmanları tarafından düzenlenecek. Böylece binaların çevresel etkilerinin standart bir sistem üzerinden takip edilmesi ve sürdürülebilir yapılaşmanın desteklenmesi amaçlanıyor.
Düşük emisyonlu yapılara yeni belge sistemi
Yeni yönetmelik kapsamında çevreye daha az karbon salımı yapan yapılar için “düşük karbonlu bina belgesi” uygulaması da devreye alınacak. Düzenleme ile enerji verimliliği yüksek ve sera gazı salımı belirli seviyenin altında kalan binaların ayrı bir sertifikayla teşvik edilmesi hedefleniyor.
Uygulamaya göre, düşük karbonlu bina belgesi alabilmek için yapıların enerji kimlik belgesinde sera gazı emisyon sınıfının en az B seviyesinde, enerji performans sınıfının ise minimum C düzeyinde olması gerekecek. Böylece enerji tasarrufu sağlayan ve çevresel etkisi daha düşük olan binaların yaygınlaştırılması amaçlanıyor.
Enerji Kimlik Belgesi Uzmanlarının Eğitim ve Denetimlerine Dair Tebliğ’de yapılan düzenlemeyle birlikte uzmanların görev alanı genişletildi. Yeni uygulama kapsamında uzmanlar artık yalnızca enerji kimlik belgesi değil, bina yaşam döngüsü analizi ve düşük karbonlu bina belgeleriyle ilgili süreçlerde de görev alabilecek.
Eğitim ve yetkilendirme süreci yenilenecek
Düzenlemeyle birlikte uzmanlara yönelik eğitim programlarının süresi uzatılırken, halihazırda yetkilendirilmiş kişilerin mevcut haklarının yetki süreleri boyunca devam edeceği belirtildi. Yetki süresi sona eren uzmanların ise Bakanlık tarafından hazırlanacak güncel eğitim programına katılması, ardından yeniden sınava girerek yetkilerini yenilemesi gerekecek.
Yeni düzenlemelerle ilgili sosyal medya hesabından paylaşım yapan Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, “Çevre dostu yapılaşmayı yaygınlaştıracak düzenlememiz yayımlandı. 1 Ocak 2027’den itibaren 10 bin metrekare ve üzeri yeni binalarda enerji kimlik belgesi, bina yaşam döngüsü analizi belgesini devreye alıyoruz. Sera gazı emisyonu düşük olan binalar için ‘düşük karbonlu bina belgesi’ uygulaması getiriyoruz.” ifadelerini kullandı.