ABD, Suudi Arabistan'ın sivil nükleer program geliştirmesine olanak tanıyan tarihi bir anlaşmaya imza attı. ABD Enerji Bakanlığı tarafından "barışçıl nükleer işbirliği anlaşması" olarak tanımlanan bu mutabakat, Amerikan şirketlerine Suudi Arabistan'ın nükleer programında "geniş erişim" sağlayacak.
Anlaşmanın resmi metni kamuoyuyla paylaşılmamış olsa da, ABD medyasında yer alan haberlere göre bu hamle Suudi Arabistan'ın gelecekte uranyum zenginleştirmesine imkan tanıyabilir.
Anlaşmanın öne çıkan detayları
-
Çift Anlaşma Yapısı: Enerji işbirliği anlaşmasının yanı sıra bir de ikili güvence anlaşması imzalandı. ABD Enerji Bakanlığı, bu iki anlaşmanın onlarca yıl sürecek ve milyarlarca dolar değerinde bir ortaklığın hukuki temelini oluşturduğunu açıkladı.
-
Suudi Arabistan'ın Yaklaşımı: Suudi hükümeti, bu adımın iki ülke arasındaki enerji sektörü işbirliğinin bir uzantısı olduğunu ve Kasım 2025'teki liderler ziyaretinin ardından geldiğini belirtti.
-
İsrail Şartı Aranmadı: ABD medyasına göre, anlaşma kapsamında ABD Başkanı Donald Trump, Suudi Veliaht Prensi Muhammed bin Selman'dan İsrail'i diplomatik olarak tanımasını talep etmedi.
-
Uranyum Zenginleştirme İddiası: Suudi Arabistan'ın ithal yakıta bağımlı kalmak yerine, kendi topraklarında ABD tarafından kurulacak bir tesiste uranyum zenginleştirip yakıt üretebileceği iddia ediliyor. Bu durumun ABD şirketleri için milyarlarca dolarlık bir hacim yaratabileceği ifade ediliyor.
Uzman değerlendirmeleri
Uranyumun hem elektrik santrallerinde yakıt hem de nükleer bomba yapımında kullanılabilmesi, uluslararası alanda ve uzmanlar arasında nükleer silahların yayılması riskine dair endişeleri artırdı. Defense Priorities Ortadoğu Programı Direktörü Rosemary Kelanic, ABD'nin başka bir ülkenin kendi topraklarında zenginleştirme yapmasına ilk kez yardımcı olacağını belirterek bunun büyük bir risk taşıdığına dikkat çekti.
İsrail'deki nükleer uzmanlar ve eski yetkililer de planın uzun vadede Suudi Arabistan'ın nükleer silah geliştirmesine yol açabileceği yönünde kaygılarını dile getirdi. Buna karşın uzmanlar, böyle bir sürecin onlarca yıl alabileceğini ifade ediyor.
Kaynak: BBC