Ticaret Bakanlığı, araç kiralama sektöründeki uygulamalara ilişkin yeni kuralları yürürlüğe koydu. Resmî Gazete’de yayımlanan “Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik” kapsamında kiraya verilecek araçlar için yaş ve kilometre kriterleri belirlenirken, işletmelere yetki belgesi alma zorunluluğu getirildi. Düzenlemede ayrıca işletmelerin filolarında bulundurması gereken asgari araç sayısı ile depozito ve rezervasyon işlemlerinde tüketicileri koruyacak hükümlere yer verildi.
Bakanlık, yeni düzenlemeyle sektörde sunulan hizmetlerin niteliğinin yükseltilmesini, kayıt dışı faaliyetlerin ve haksız rekabetin önüne geçilmesini, tüketici haklarının daha güçlü şekilde korunmasını hedefliyor.
Yönetmelik, tüketicilerin gerçekleştirdiği araç kiralama işlemlerinde uygulanacak. Tüketici sıfatı taşımayan kişilere yönelik kısa süreli kiralamalar ile uzun dönem araç ve kamp taşıtı kiralamaları ise düzenlemenin kapsamına girmeyecek.
Araç kiralama işletmelerine yetki belgesi zorunluluğu
Yeni düzenlemeyle ticari amaçla motorlu kara taşıtı kiralama hizmeti sunan işletmelerin yetki belgesi alması zorunlu hale getirilecek. Belge başvurusunda işletmenin ilgili meslek odasına kayıtlı olması ve vergi mükellefiyetinin bulunması şartları aranacak.
İşletme sorumlularının ise en az ilköğretim mezunu olması, yönetmelikte belirtilen suçlardan hüküm giymemesi ve Mesleki Yeterlilik Kurumu tarafından onaylanan “Seviye 4” mesleki yeterlilik belgesini alması gerekecek.
Kiralama işlemleri ile araçların takip ve denetiminin dijital ortamda gerçekleştirilmesi amacıyla Ticaret Bakanlığı bünyesinde Motorlu Kara Taşıtı Kiralama Bilgi Sistemi oluşturulacak. Yetki belgesine ilişkin süreçlerin de yürütüleceği sistemin 1 Ocak 2027’ye kadar faaliyete geçirilmesi öngörülüyor.
Kiralık araçlara yaş ve kilometre sınırı getirildi
Yeni yönetmelikle araç kiralama hizmetinde kullanılabilecek taşıtların yaşı ve kilometresi için üst sınırlar belirlendi. Klasik araçlar kapsam dışında tutulurken, 6 yaşını aşan taşıtların kiraya verilmesine izin verilmeyecek.
Kilometre sınırı; içten yanmalı ve diğer araçlarda 180 bin, elektrikli araçlarda ise 300 bin kilometre olarak uygulanacak. Belirlenen sınırları geçen taşıtlar kiralama filosunda kullanılamayacak.
Ayrıca periyodik bakımları süresi içinde gerçekleştirilmeyen veya ağır hasar kaydı bulunan araçların kiralanması da yasak olacak.
Araç kiralama filolarına asgari taşıt şartı
Yeni yönetmelikle araç kiralama işletmelerinin filolarında bulundurması gereken asgari taşıt sayıları faaliyet gösterdikleri bölgeye göre belirlendi. Büyükşehir statüsündeki illerin nüfusu 30 binin üzerindeki ilçelerinde hizmet veren işletmelerin, en az 5’i kendi adlarına tescilli olmak üzere toplam 10 araçlık filoya sahip olması gerekecek.
Nüfusu 30 bin veya altında kalan ilçeler ile büyükşehir statüsünde bulunmayan illerde faaliyet gösteren işletmeler için ise en az 2’si işletme adına kayıtlı olmak üzere toplam 5 araç şartı uygulanacak.
Büyükşehirlerde nüfusu 30 bini aşan ilçelerdeki işletmelerin filolarında ayrıca en az 2 hibrit veya tamamen elektrikli araca yer vermesi zorunlu olacak. Bu taşıtlardan en az birinin Türkiye’de üretilmiş olması aranacak.
Depozito ve rezervasyon işlemlerine tüketici güvencesi
Yeni yönetmelikle araç kiralama işlemlerinde tüketicilerden talep edilebilecek depozito tutarlarına üst sınır getirildi. Buna göre 1 ila 6 gün arasındaki kiralamalarda depozito, en fazla 3 günlük kira bedeli kadar olabilecek.
Haftalık veya 7 ila 29 gün süreli kiralamalarda ise tüketiciden en fazla 7 günlük kira bedeli tutarında depozito alınabilecek. Araç teslim edildikten sonra depozitonun en geç 7 gün içinde tüketiciye geri ödenmesi gerekecek.
Ön ödemeli rezervasyonlara ilişkin tüketici hakları da genişletildi. Aracın teslim saatine 24 saatten fazla süre bulunması halinde tüketici, herhangi bir gerekçe sunmadan ve ücret kesintisiyle karşılaşmadan rezervasyonunu değiştirebilecek ya da iptal edebilecek.
Kiralık araçlarda aşınma ve hasar ücretlerine yeni kurallar
Yeni yönetmeliğe göre aracın normal kullanımından doğan aşınma ve yıpranmalar tüketiciye ek ücret olarak yansıtılamayacak. İşletmeler, bu tür gerekçelerle tüketicinin depozitosundan kesinti de yapamayacak.
Araç kiralama şirketleri; mevsim şartları, trafik koşulları ve sürüş güvenliğinin gerekli kıldığı durumlarda araçlara kış lastiği sağlamakla yükümlü olacak. Sigorta teminatları ise kiralama bedeline dahil edilecek ve tüketicinin bu güvencelerden yararlanması ek ödeme ya da farklı bir koşula bağlanamayacak.
Tarafların karşılıklı anlaşması bulunmadığı sürece, sigorta tahkim kararı veya ilam niteliğinde başka bir belge olmadan araçta oluşan değer kaybı gerekçesiyle kiracıdan ödeme istenemeyecek.
Kiralama şirketlerinin ayrıca hasar ve arıza durumlarında müşterilerin kesintisiz biçimde ulaşabileceği sürekli ve erişilebilir bir iletişim sistemi oluşturması gerekecek.
İlan platformlarına yetki belgesi denetimi geliyor
Yeni yönetmelik, araç kiralama ilanlarına aracılık eden platformlara da çeşitli sorumluluklar yüklüyor. Buna göre platformlar, ilan yayımlamak isteyen kiralama işletmelerinin geçerli bir yetki belgesinin bulunup bulunmadığını doğrulamakla yükümlü olacak.
Yetki belgesi olmayan işletmelerin platformlara üye olmalarına ve kiralık araç ilanı vermelerine izin verilmeyecek. Ayrıca aracı hizmet sağlayıcıların ve ilan platformlarının haksız ticari uygulamalarda bulunmaları yasaklanacak.
Yeni uygulama 1 Ocak 2027’de başlayacak
Yönetmelik, 1 Ocak 2027 itibarıyla yürürlüğe girecek. Hâlihazırda sektörde faaliyet gösteren işletmelerin yetki belgelerini alabilmeleri için 1 Temmuz 2027’ye kadar geçiş süresi tanınacak.
İşletmelerin asgari filo büyüklüğü ve araçların taşıması gereken niteliklere ilişkin şartları ise 1 Ocak 2028’e kadar karşılamaları gerekecek. Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce ilan platformları ile kiralama şirketleri arasında imzalanan sözleşmeler de 1 Temmuz 2027’ye kadar yeni hükümlere uyumlu hale getirilecek.
Ticaret Bakanlığı, düzenlemeyle araç kiralama süreçlerinde şeffaflığı artırmayı, tüketicilerin haklarını daha güçlü biçimde güvence altına almayı ve kiralık araçların teknik standartlarını yükseltmeyi amaçlıyor. Düzenlemenin ayrıca kayıt dışı faaliyetlerin ve sektördeki haksız rekabetin önlenmesine katkı sağlaması hedefleniyor.