Petrol fiyatlarında hafta genelinde belirgin düşüş eğilimi öne çıktı.
ABD ile İran arasında sağlanan geçici barış mutabakatının ardından Hürmüz Boğazı’nda petrol sevkiyatının kademeli olarak normale dönmesi, küresel piyasalarda arz kesintisi endişelerini azalttı. Bu gelişme, son dönemde jeopolitik risklerle yükselen petrol fiyatları üzerinde aşağı yönlü baskı oluşturdu.
Öte yandan İsviçre Dışişleri Bakanlığı, ABD ile İran arasında cuma günü İsviçre’nin Burgenstock dağ zirvesindeki tesiste yapılması beklenen görüşmelerin gerçekleştirilmeyeceğini bildirdi.
Haftalık kayıp yüzde 9’a yaklaştı
Brent petrol fiyatı 79 dolar seviyesine doğru çekilirken, haftalık düşüş yaklaşık yüzde 9’a ulaştı. ABD tipi ham petrol WTI ise 75 dolar civarında işlem gördü. Hürmüz Boğazı’nda bekleyen petrol tankerlerinin bölgeden ayrılmaya başlaması ve Kuveyt’in üretimi yeniden artıracağını duyurması, arz endişelerini hafifletti.
Perşembe günü yaklaşık 10 milyon varil petrol taşıyan tankerlerin Hürmüz Boğazı’ndan geçtiği ya da boğaz dışına çıktığı takip edildi. Bu gemiler arasında, çatışmaların başlamasından bu yana ilk kez Suudi Arabistan’a ait tankerlerin de yer alması dikkat çekti. Uluslararası Enerji Ajansı verilerine göre normal koşullarda Hürmüz Boğazı üzerinden günlük yaklaşık 20 milyon varil petrol ve petrol ürünü sevk ediliyor.
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı, İran limanları ve kıyılarına yönelik deniz ablukasının kaldırıldığını açıkladı. Ortak Denizcilik Bilgi Merkezi ise boğazdan geçiş yapacak gemilere, mayın riskine karşı Umman kıyılarına yakın güzergâhları kullanmaları yönünde tavsiyede bulundu.
Hürmüz’de normalleşme süreci piyasaları rahatlattı
ABD Başkanı Donald Trump, anlaşmanın İran’a fazla taviz verdiği yönündeki eleştirilere tepki göstererek gelişmeleri olumlu karşıladı. Trump, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, “Piyasalar petrol fiyatlarının düşmesini ve hisselerin yükselmesini seviyor” ifadelerini kullandı.
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance de İran’ın ilerleyen dönemde Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemilerden geçiş ücreti talep edebileceğine dair kaygıları düşük ihtimal olarak değerlendirdi. Vance, mutabakat zaptında tartışma yaratan başlıkların çözüme kavuşturulması için belirlenen 60 günlük sürecin başladığını ifade etti.
Buna rağmen uzmanlar, Hürmüz Boğazı’nın tamamen eski işleyişine dönmesinin kısa sürede gerçekleşmeyebileceğine işaret ediyor. Sürecin sağlıklı ilerlemesi için tanker trafiğinin doğru şekilde planlanması, petrol kuyularının yeniden faaliyete alınması, hasar gören altyapının onarılması ve mayın temizliği konusunda taraflar arasında uzlaşma sağlanması gerekiyor. Bazı armatörlerin ise Hürmüz Boğazı ve Basra Körfezi’ndeki güvenlik riskleri nedeniyle temkinli duruşunu koruduğu belirtiliyor.