Türkiye, asgari ücret hesaplama ve uygulama sisteminde tarihi bir reforma hazırlanıyor. Yıllardır uygulanan tek tip ulusal asgari ücret modelinin yerine; yaşanılan şehre, geçim maliyetine ve bulunulan sektöre göre değişiklik gösteren "Bölgesel ve Sektörel Asgari Ücret" sistemine geçiş için düğmeye basıldı. Ekonomi yönetiminin üzerinde çalıştığı yeni model, iş gücü piyasasında taşları yerinden oynatacak.
Peki, bölgesel asgari ücret nedir? Sektörel asgari ücret nasıl uygulanacak? İşte milyonların beklediği yeni reformun detayları...
Hükümet tarafından yürütülen çalışmada, çalışanların alım gücünün korunması, istihdamın artırılması ve işletmelerin rekabet gücünün desteklenmesi hedefleniyor. Özellikle iş gücü maliyetlerinin yüksek olduğu sektörler ile yaşam maliyetlerinin farklılık gösterdiği bölgeler için alternatif uygulama modelleri değerlendiriliyor.
Sabah'ın haberine göre, farklı sektörlerin maliyet yapıları ile iller arasındaki ekonomik farklılıkların dikkate alınacağı 'sektörel ve bölgesel asgari ücret' modeli üzerinde değerlendirmeler yapılıyor.
Bölgesel asgari ücret nedir?
Yeni modelin en çok dikkat çeken ayağını bölgesel asgari ücret uygulaması oluşturuyor. Mevcut sistemde İstanbul'daki bir çalışan ile Anadolu'nun daha küçük bir ilindeki çalışan aynı yasal asgari ücreti alıyor. Ancak büyükşehirlerdeki kira, ulaşım ve genel yaşam maliyetlerinin yüksekliği, tek tip ücret modelinin cazibesini yitirmesine neden oluyordu.
Masadaki taslağa göre Türkiye, geçim endekslerine göre belirli bölgelere ayrılacak:
-
Büyükşehir Modeli: İstanbul, Ankara, İzmir gibi kira ve yaşam maliyetlerinin zirvede olduğu şehirlerde asgari ücret tabanı daha yüksek tutulacak.
-
Anadolu Modeli: Yaşam maliyetinin görece daha düşük olduğu gölgelerde ise hem yerel istihdamı teşvik etmek hem de işverenin yükünü hafifletmek adına farklı bir taban fiyat uygulanacak.
Bu sayede tersine göçün teşvik edilmesi ve büyükşehirlerdeki nüfus baskısının azaltılması hedefleniyor.
Nihai karar Bakanlık tarafından verilecek
Çalışmanın olgunlaşmasının ardından ekonomi yönetimi ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile ilgili kurumların değerlendirmeleri doğrultusunda nihai kararın verilmesi bekleniyor. Düzenlemenin hayata geçirilmesi halinde, uygulanacak modelin kapsamı, geçiş süreci ve denetim mekanizmaları ayrıntılı şekilde belirlenecek.
Henüz kesinleşmiş bir karar bulunmadığı, yürütülen çalışmaların temel amacının üretim, istihdam ve çalışanların refahı arasında kalıcı bir denge oluşturacak en uygun modeli ortaya koymak olduğu ifade ediliyor.
Avrupa'da uygulanan asgari ücret modelleri
- ALMANYA: Ülke genelinde yasal asgari ücret bulunuyor. Bunun yanında toplu iş sözleşmeleriyle bazı sektörlerde yüksek asgari ücret uygulanabiliyor.
- İTALYA: Yasal bir ulusal asgari ücret yok. Ücretler sektör bazlı toplu iş sözleşmeleriyle belirleniyor.
- AVUSTURYA: İtalya'ya benzer şekilde ücretler çoğunlukla sektörlere göre toplu sözleşmelerle düzenleniyor.
- BELÇİKA: Ulusal taban ücretin yanı sıra birçok sektörde daha yüksek ücret seviyeleri toplu sözleşmelerle belirleniyor.
Amerika'da iki sistem uygulanıyor
- MEKSİKA: Ülke, asgari ücret bakımından farklı ücret bölgelerine ayrılmış durumda. Bazı sınır bölgelerinde daha yüksek asgari ücret uygulanıyor.
- AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ: Federal asgari ücret bulunmasına rağmen eyaletler ve hatta bazı şehirler daha yüksek asgari ücret belirleyebiliyor. Ayrıca bazı sektörlerde farklı ücret kuralları uygulanabiliyor.
Eyaletlere göre değişen modeller
- KANADA: Asgari ücret eyaletlere göre belirleniyor. Ontario, British Columbia ve Alberta gibi eyaletlerin farklı asgari ücretleri bulunuyor.
- JAPONYA: Asgari ücret 47 idari birimin her biri için ayrı belirleniyor. Tokyo en yüksek, kırsal bölgeler ise daha düşük asgari ücrete sahip.
- ÇİN: Eyaletler ve büyük şehirler kendi ekonomik koşullarına göre farklı asgari ücretler uyguluyor.
- HİNDİSTAN: Eyaletler ve bazı sektörler bazında farklı asgari ücretler belirlenebiliyor.
Kaynak: Haber Merkezi