Dijital çağda veri ve teknoloji rekabeti
Bilgi veya verinin artık petrol ve altından daha değerli hale geldiğini belirten Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, dijital bağlantı ve akıllı teknolojilerin rekabetin, üretkenliğin ve hatta ulusal gücün temel belirleyicisi haline geldiğini ifade etti.
Uraloğlu, hızlı veri işlemenin ve yapay zekaya dayalı akıllı sistemler kurmanın bir ülkenin geleceğini doğrudan şekillendirdiğine dikkati çekerek konuşmasını şöyle sürdürdü:
"Küresel ölçekte baktığımızda da tablo son derece net. Uluslararası denetim ve danışmanlık şirketi PwC'nin (PricewaterhouseCoopers) son analizleri, 5G'nin 2030'a kadar dünya ekonomisine katkısının 1,3 trilyon dolar seviyesine ulaşacağını öngörüyor. Yine uluslararası yönetim danışmanlığı şirketi Boston Consulting Group'un (BCG) raporuna göre de sadece Amerika Birleşik Devletleri'nde 5G'nin oluşturacağı ekonomik değer 1,4-1,7 trilyon dolar arasında olacak ve 3,8-4,6 milyon yeni istihdama imkan sağlayacak. Benzer şekilde imalat sektöründe 5G destekli otomasyonun küresel katkısı 207 milyar dolar olarak öngörülüyor. Bu rakamlar açıkça ortaya koyuyor ki dijital dönüşüme ayak uyduramayan, bu teknolojileri sadece tüketen ülkeler hızla geride kalacaktır."
Türkiye’nin dijital altyapı gücü
Teknolojiyi üreten, standartlarını belirleyen ve yön veren ülkelerin ise küresel arenada söz sahibi olacağını vurgulayan Uraloğlu, "Türkiye, Allah'ın izniyle bu ikinci gruba dahil olma kararlılığındadır. Gururla belirtmek istiyorum ki Türkiye, Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan'ın vizyoner liderliğinde bu dijital dönüşümün öncü ülkelerinden biri haline gelmiştir ve yeni yatırımlarımızla bu konumunu daha da güçlendirmeye inşallah hep beraber devam edeceğiz. Bakın, sektörümüzün yıllık net satış geliri 620 milyar liraya ulaşırken, yatırımlarımızın ise 145 milyar liraya çıktığını gururla belirtmek isterim." dedi.
Uraloğlu, mobil abone sayısının 100 milyona, geniş bant internet abone sayısının da 98 milyona yaklaşarak ülke nüfusunun üzerine çıkmış durumda olduğunu anımsatarak, "Fiber optik ağ altyapımız önemli bir bölümü Türk Telekom olmak üzere 680 bin kilometreye, yani dünya çevresini aşağı yukarı 17 kez dolaşacak bir uzunluğa erişmiş durumda. Bu istatistiklerimiz uzun vadeli bir vizyonun, kararlı yatırımların ve devasa emeğin somut meyveleridir. Bu rakamlar Türkiye'nin dijital dönüşümünü sırtlayacak, geleceğini aydınlatacak ve küresel rekabette üstünlük sağlayacak devasa bir altyapıyı başarıyla kurduğumuzun en güçlü ve gurur verici kanıtlarıdır. İşte bu güçlü altyapıyı gerçek bir değere dönüştürmek amacıyla, 16 Ekim 2025'te 5G ihalesini gerçekleştirerek ardından 1 Nisan itibarıyla da ticari 5G hizmetlerini resmen başlattık." ifadelerini kullandı.
5G yayılımı ve hızlı adaptasyon
Kısa sürede çok yüksek abone penetrasyonu yakaladıklarını belirten Uraloğlu, "81 ilimizde kademeli olarak hizmete aldığımız 5G ile daha ilk günden yaklaşık 21 milyon abone, yani neredeyse ülkemizin nüfusunun 4'te biri bu teknolojiyle buluştu. Bugün ise 5G abone sayımız daha 2,5 ay bile dolmadan 42 milyona yaklaştı. Bu hızlı uyum, ülkemizin dijital dönüşümdeki kararlılığını ve toplumumuzun yeniliklere olan yüksek adaptasyon gücünü bir kez daha ispatlamıştır. 3 tane operatörümüz hazinemize de yaklaşık 3,5 milyar dolarlık bir katkı sağlamışlardır, başta Türk Telekomumuz olmak üzere diğer operatörlerimize de ben huzurlarınızda teşekkür ediyorum." şeklinde konuştu.
Uraloğlu, şöyle devam etti:
5G ve yapay zekanın sektörlere etkisi
"Hedefimiz, iki yıl içerisinde 5G hizmetlerini kademeli olarak ülkemizin en ücra köşesine kadar ulaştırmaktır. 5G sadece daha hızlı internet değildir. Aynı anda milyonlarca cihazın milisaniyeler içinde konuştuğu, kararların anında alındığı muazzam bir sinir sistemidir. Yapay zeka ise onun beynidir. Bu ikisinin birleşimi, her birinin tek başına toplamından çok daha büyük bir etki oluşturmaktadır. Medya ve basın sektörüne getirdiği yenilikçi etkiler özellikle çarpıcıdır. Gazetecilerimiz artık 8K kalitesinde kesintisiz canlı yayın yapabilecek, olay yerinden saniyeler içinde yüksek kaliteli video, fotoğraf ve veri aktarımı gerçekleştirebilecek. 5G'nin ultra-düşük gecikmesiyle uzaktan saha yayınları ve sanal stüdyo uygulamaları devrim niteliğinde olacak.
Muhabirleriniz İstanbul'dan, teknik ekip Ankara'dan, sunucu ise stüdyodan aynı anda kusursuz bir yayın yönetebilme imkanına sahip olacaklar. Yapay zeka destekli araçlarla haber metinleri anında özetlenebilecek, sesli asistanlar röportajları otomatik transkribe edebilecek, Gemini ve Claude gibi büyük dil modelleri haber analizi ve doğrulama süreçlerini hızlandıracak. 5G ve yapay zeka entegrasyonuyla akıllı drone ve mobil yayın araçları üzerinden afet bölgelerinden, spor müsabakalarından veya uluslararası zirvelerden gerçek zamanlı, yüksek çözünürlüklü yayınlar yapılabilecek. Kişiselleştirilmiş haber akışları, yapay zeka destekli görsel üretimi ve artırılmış gerçeklikle haber sunumları sayesinde okuyucu ve izleyici deneyimi kökten değişecektir."
"İş dünyası ve üretim sektörüne getirdiği yenilikler de gerçekten göz ardı edilemeyecek niteliktedir." diyen Uraloğlu, "Dünyanın en büyük e-ticaret devi Amazon, depolarında 1 milyondan fazla robot kullanmaktadır. Bu robotlar, sipariş toplama, paketleme, taşıma ve envanter yönetimini büyük ölçüde otomatikleştirerek verimliliği katlamış, insan-robot iş birliğini yeni bir seviyeye taşımıştır." değerlendirmesinde bulundu.
Bakan Uraloğlu, benzer şekilde birçok öncü ülkede 5G destekli akıllı fabrikalarda üretkenliğin yüzde 15 ila 30 oranında arttığına değinerek, makine duruş sürelerinin yüzde 50'ye varan oranda azaldığını ve tedarik zinciri optimizasyonunun kökten iyileştiğini ifade etti.
Uraloğlu, Türkiye'de de bu teknolojilerin insan hayatına ve üretime doğrudan dokunmaya başladığını, kısa süre önce İstanbul'dan Muş'a 5G bağlantısıyla gerçekleştirilen uzaktan böbrek taşı ameliyatının bu teknolojilerin sağlık alanındaki çığır açan gücünü tüm dünyaya gösterdiğini söyledi.
Geçen günlerde zirvenin ana sponsoru Türk Telekom ile İstanbul Sanayi Odası arasında imzalanan stratejik işbirliği protokolünün de bu vizyonun çok önemli bir yansıması olduğuna değinen Uraloğlu, sanayicilerin dijital dönüşüme ayak uydurmak için kararlı adımlar attığını ve geleceğin akıllı fabrikalarını bugünden kurduğunu anlattı.
Türk Telekom'un güçlü altyapısı ve yenilikçi çözümleriyle sanayinin yanında olmaya devam ettiğini, "5G Deneyimleme Merkezi" gibi projelerle fabrikalara 5G'yi bizzat taşıyarak bu dönüşümü hızlandırdığını belirten Uraloğlu, bu tür işbirliklerinin sanayi ile teknolojinin el ele verdiği bir Türkiye'nin en somut örneği olduğunu söyledi.
Ulaşımda akıllı sistemler ve 5G entegrasyonu
Uraloğlu, ulaşım sektöründe en güzel örneklerden birinin ise Hasdal Kavşağı ile İstanbul Havalimanı arasındaki 40 kilometrelik Kooperatif Akıllı Ulaşım Sistemi (K-AUS) koridoru olduğunu belirterek, "Yerli ve milli yol kenarı üniteleri, araç içi sistemler, lidar, radar ve kamera entegrasyonuyla kurduğumuz bu koridorda, ilk kez 5G baz istasyonlarını da ulaşım alanında devreye aldık." dedi.
Forumun "Ulaşım Ağlarının Güçlendirilmesi: Altyapı, Lojistik ve Yatırım Alanlarında İşbirliği" temalı panelinde konuşan Uraloğlu, işbirliği ve ticaretin sürdürülebilirliği için ulaştırma koridorlarının alternatifleriyle birlikte geliştirilmesi, bağlantısallığın güçlendirilmesi ve dayanıklı altyapıların oluşturulmasının önemine dikkati çekti.
Orta Koridor ve dev ulaştırma yatırımları
Türkiye’nin doğu-batı ekseninde Orta Koridor'un en önemli ülkelerinden biri olduğunu belirten Uraloğlu, "Ticaret bugün Uzak Doğu'dan Avrupa'nın en batısına kadar devam ediyor. Uzak Doğu'dan çıkan bir yükün 14 günden 45 güne kadar süren rotaları var. Bu noktada, Rusya-Ukrayna Savaşı, İsrail/ABD-İran Savaşı gibi etrafımızdaki savaşlar, bu koridorların sağlam bir şekilde alternatiflerinin geliştirilmesi gerektiği noktasında hepimiz için önemli uyarıları beraberinde getiriyor." diye konuştu.
Bu nedenle Türkiye'nin Orta Koridor'a büyük ölçekli yatırımlar yaptığını ifade eden Uraloğlu, şunları söyledi:
“Avrupa ile Asya'yı birbirine bağlayan çok stratejik bir noktadayız. Dolayısıyla bu geçiş noktalarını her geçen gün birazcık daha artırıyoruz. Örneğin, İstanbul'daki Yavuz Sultan Selim Köprüsü'nden yaklaşık 120 kilometrelik demir yolu hattı için Dünya Bankası'nın liderliğindeki 6 uluslararası kuruluştan 6 milyar 750 milyon dolarlık kredi temin ettik. Bunun yapım çalışmalarına bu sene başlayacağımızı özellikle belirtmek isterim. Yine Körfez bölgesinden gelen Kalkınma Yolu Koridoru üzerinde çalışıyoruz. Bu bahsedilen koridoru biz bugün bitirmiş olsaydık, Irak'tan gelen yükler için Hürmüz Boğazı bu kadar çok dünyanın gündemine oturmamış olurdu. Bunu yaptığımızda bir alternatif koridoru da hayata geçirmiş olacağız.”
Uraloğlu, güçlü ulaştırma koridorları, bağlantısallık ve dayanıklı altyapılar için Türkiye'nin ulaştırma altyapısına yapılan yatırımların önemine değindi.
Hayata geçirilen projelerin ekonomik büyüme ve istihdama da katkı sunduğunu ifade eden Uraloğlu, şu bilgileri verdi:
“Türkiye olarak son 23 yılda Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan'ın liderliğinde ulaştırma altyapısına 355 milyar dolarlık yatırım gerçekleştirdik. Bu gerçekten çok büyük bir rakam. Bunun 10 yılda ülke ekonomisine 2 trilyon dolarlık katkı sağlayacağını hesaplıyoruz. Yılda 1 milyon 200 bin insanın da istihdamına bu vesileyle katkı sağlamış oluyoruz. Bu bahsettiğim dönemde çift platformlu bölünmüş yol uzunluklarımızı 6 bin 101 kilometreden 30 bin kilometrenin üzerine çıkardık. Yine aynı şekilde havalimanı sayımızı 26'dan 58'e çıkardık. Demir yolu ağımızı 11 bin kilometreden 14 bin kilometreye çıkardık. Yüksek hızlı demir yolu işleten ülkelerden biri olarak bunu 2028'de 17 bin kilometreye çıkaracağız. Bu anlamda da Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları ile Kuzey Makedonya’nın demir yolu altyapı kuruluşu arasında bir işbirliği anlaşmasını Şubat 2026'da imzaladık. Bu da karşılıklı işbirliğinin gelişmesine ciddi katkı sağlayacaktır.”
Hava yolu taşımacılığında Türkiye'nin 133 ülkede 356 noktaya uçuş gerçekleştiren bir ağa sahip olduğunu belirten Uraloğlu, bu sayede Türkiye'nin Avrupa’da üçüncü, dünyada ise yedinci sırada yer aldığını ifade etti.
Uraloğlu, ulaştırmadan iletişime uzanan geniş bir yelpazede teknoloji yatırımlarına özel önem verdiklerini vurguladı.
Teknolojiyi yalnızca kullanan değil, bir taraftan da üreten ülke olma gayretinde olduklarını söyleyen Uraloğlu, şunları kaydetti:
“Teknoloji noktasında 5G teknolojisiyle ülkemizi tanıştırdık. Halihazırda 42 milyon 5G kullanan abonemiz var. Yine uydu-uzay noktasında dünyada 11 ülke arasında bulunuyoruz. Kendi uydumuzu ürettik, uzaya gönderdik. Şimdi yenilerini de üretmeye devam ediyoruz. Teknolojiyi kullanan ve bir taraftan da üreten ülke olma gayreti içerisindeyiz. Akıllı ulaşım sistemlerini ülkemizde geliştiriyoruz. Deneme kesimleri yaptık, özellikle bulunduğumuz İstanbul'da. Haritada gördüğünüz bir deneme kesimi yaptık. Seyahatiniz sırasında, yolda bir çalışma, buzlanma, bozulma, kaza var mı, arkanızdan gelen bir güvenlik aracı, ambulans, polis var mı, bunları haritada görebiliyoruz. Bu teknolojiyi ülkemizin genelinde de yaygınlaştırma gayreti içerisinde olacağız.”
Uraloğlu, Türkiye ile Kuzey Makedonya arasındaki köklü ilişkilerin iş birliği mekanizmalarıyla daha da güçlendiğini, işbirliği noktasında Türk müteahhit ve mühendislerine güvenilmesi gerektiğini vurguladı.
Türk müteahhit ve mühendislerinin hızlı ve kaliteli işler yaptığını ifade eden Uraloğlu, "Eğer çözüm ortaklarımız, işbirliği yaptığımız ülkeler hızlı iş yapmak istiyorlarsa, Türk müteahhitleri ve mühendisleri onları mahcup etmeyeceklerdir. Dünyadaki 250 büyük müteahhitlik firması arasında 50'ye yakın Türk firmasının olduğunu, büyük projeleri yöneten 8 büyük Türk teknik müşavirlik firmasının bulunduğunu da özellikle belirtmek isterim." diye sözlerini tamamladı.