Türkiye'de milyonlarca çalışanı ilgilendiren sosyal güvenlik düzenlemelerine bir yenisi daha eklendi. Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde kabul edilerek yürürlüğe giren yeni düzenleme ile engelli sigortalıların emeklilik şartlarında önemli değişiklikler yapıldı. Özellikle çalışma gücü kaybı bulunan vatandaşların emeklilik süreçlerini doğrudan etkileyen yeni uygulamalar, erken emeklilik planı yapan binlerce kişi tarafından yakından takip ediliyor. Düzenleme kapsamında engelli emekliliğinde uygulanacak prim gün sayıları, sigortalılık süreleri ve sağlık kurulu değerlendirmeleri yeniden şekillenirken, Bağ-Kur'lular, memurlar ve SSK'lı çalışanlar için uygulanacak kriterler de netleşmeye başladı.
Engelli emekliliğinde hangi değişiklikler yapıldı?
Yeni düzenlemeyle birlikte engelli sigortalılar için erken emeklilik şartlarında önemli değişikliklere gidildi. Özellikle 2008 yılı öncesinde sigortalı olan kişiler açısından uygulanan vergi indirimi şartı yerine çalışma gücü kaybı oranı esas alınacak.
Buna göre emeklilik başvurularında artık Maliye tarafından verilen vergi indirimi belgesi yerine, Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Kurulu'nun çalışma gücü kaybına ilişkin değerlendirmesi dikkate alınacak.
Bağ-Kur sigortalıları için yeni prim şartları
1 Ekim 2008 tarihinden sonra Bağ-Kur kapsamında sigortalı olan engelli vatandaşlar için uygulanacak emeklilik şartları engellilik oranına göre farklılık gösteriyor.
Buna göre çalışma gücü kaybı yüzde 60 ve üzerinde olanlar 15 yıl sigortalılık süresi ve 3.960 prim günüyle emekli olabilecek. Çalışma gücü kaybı yüzde 50 ila 59 arasında bulunanlar için 16 yıl ve 4.320 prim günü şartı uygulanırken, yüzde 40 ile 49 arasında çalışma gücü kaybı bulunan sigortalılar ise 18 yıl ve 4.680 prim günüyle emeklilik hakkı elde edebilecek.
Memurlar için erken emeklilik uygulaması
Kamu görevlileri açısından da engelli emekliliğine ilişkin uygulamalar devam ediyor. 1 Ekim 2008 tarihinden önce memur olarak göreve başlayan ve en az yüzde 40 oranında engellilik raporuna sahip olan kamu çalışanları, 15 yıllık hizmet süresi ve 5.400 prim günüyle emekli olabiliyor.
2008 sonrasında göreve başlayan memurlar için ise çalışma gücü kaybı oranına göre farklı emeklilik kriterleri uygulanıyor.
Sağlık raporlarında yeni sistem uygulanacak
Yeni düzenlemeyle birlikte sağlık raporlarının değerlendirilme yöntemi de değişti. Önceki uygulamada farklı hastalıkların etkisi ayrı ayrı değerlendirilirken, artık sigortalının yaptığı işe göre oluşan çalışma gücü kaybı esas alınacak.
Bu değişiklikle birlikte SGK Sağlık Kurulu'nun vereceği kararlar emeklilik sürecinde belirleyici olacak.
Malulen emeklilik şartları değişmedi
Malulen emeklilik uygulamasında ise temel şartlar korunuyor. Çalışma gücünün en az yüzde 60'ını kaybettiği tespit edilen sigortalılar, gerekli koşulları sağlamaları halinde malulen emeklilik hakkından yararlanabiliyor.
Malulen emeklilik için en az 1.800 prim günü bulunması gerekiyor. Başvuru yapan sigortalılar, SGK'nın sevk edeceği hastaneden sağlık kurulu raporu aldıktan sonra SGK Sağlık Kurulu'nun değerlendirmesi sonucunda emeklilik hakkı kazanabiliyor.
Engelli emekliliği ile malulen emeklilik arasındaki farklar
Engelli emekliliği ile malulen emeklilik uygulamaları farklı şartlara dayanıyor. Engelli emekliliğinde sigorta başlangıç tarihi, çalışma gücü kaybı oranı ve prim günü şartları birlikte değerlendirilirken, malulen emeklilikte temel kriter çalışma gücünün en az yüzde 60 oranında kaybedilmiş olması olarak öne çıkıyor.
Ayrıca engelli emekliliğinden yararlanan kişiler belirli şartlar altında çalışmayı sürdürebilirken, malulen emekli olanların yeniden çalışmaya başlaması halinde emekli aylıkları ilgili mevzuat kapsamında yeniden değerlendiriliyor.