Petrol fiyatları, ABD ile İran arasındaki çatışmaların enerji arzını sekteye uğratabileceğine yönelik endişelerle ulaştığı bir ayı aşkın sürenin en yüksek seviyesinden geriledi. Piyasalardaki yön değişiminde, İran yönetiminden gelen müzakere mesajı etkili oldu.
İran Dışişleri Bakanlığı, ülkenin ulusal çıkarlarının gözetilmesi koşuluyla ABD ile görüşmelerin yeniden başlayabileceğini açıkladı. Açıklama, Hürmüz Boğazı çevresinde artan gerilimin diplomatik yollarla azaltılabileceğine yönelik bir işaret olarak değerlendirildi.
Brent petrolün varil fiyatı günün erken saatlerinde 91,42 dolara çıkarak 11 Haziran’dan bu yana en yüksek seviyesini gördü. Ancak diplomasi mesajının ardından yükselişini sürdüremeyen Brent petrol, saat 11.52 itibarıyla yüzde 0,16 değer kaybederek 87,96 dolara geriledi.
İran’dan gelen diplomasi mesajı petrol fiyatlarını zirveden çevirdi
ABD tipi Batı Teksas petrolünün (WTI) varil fiyatı, gün içinde 12 Haziran’dan bu yana en yüksek seviyesine çıktı. Ancak İran’ın ABD ile müzakerelere açık olduğuna yönelik açıklamasının ardından fiyatlardaki yükseliş yerini düşüşe bıraktı.
WTI, saat 11.52 itibarıyla yüzde 0,61 değer kaybederek 81,99 dolardan işlem gördü. Böylece hem Brent petrol hem de WTI, günün ilk bölümünde kaydettiği sert yükselişin büyük kısmını geri verdi.
Petrol fiyatlarındaki dalgalanma, enerji piyasalarının bölgedeki askeri gelişmelerin yanı sıra diplomatik mesajlara karşı da yüksek hassasiyet gösterdiğini ortaya koydu. Müzakere ihtimalinin yeniden gündeme gelmesi, Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyat risklerinin kısa vadede hafifleyebileceği beklentisini güçlendirdi.
Hürmüz Boğazı’nda tanker trafiği durma noktasına geldi
Petrol fiyatları, günün ilk saatlerinde Hürmüz Boğazı’ndaki enerji taşımacılığının daha fazla sekteye uğrayabileceği endişesiyle yükseldi. ABD ile İran arasında devam eden çatışmalar, gemi işletmecilerinin boğazdan geçiş planlarını ertelemesine yol açtı.
LSEG verilerine göre pazar günü Hürmüz Boğazı’ndan yalnızca dört gemi geçiş yaptı. Cumartesi günü ise bu sayı sekiz olarak kaydedilmişti. Cuma gününden bu yana boğaza üç petrol ürünü tankeri ile bir büyük ham petrol tankeri giriş yaptı.
Bölgedeki gerilim, sıvılaştırılmış doğal gaz sevkiyatlarını da olumsuz etkiledi. Perşembe gününden bu yana boğazdan herhangi bir LNG tankeri geçmezken, Katar’dan yüklenen ve yaklaşık 570 bin ton LNG taşıyan yedi tanker denizde beklemeye başladı. Körfez’de atıl durumda kalan tanker kapasitesinin ise 1,9 milyon tona ulaştığı belirtildi.
Petrolde diplomasi iyimserliği temkinli kaldı
İran’dan gelen açıklamalar yeni bir diplomatik sürecin başlayabileceğine işaret etse de ABD ile doğrudan görüşmeler için henüz net bir tarih belirlenmedi. Ateşkes sağlanması, karşılıklı saldırıların sona ermesi veya ticari gemilerin güvenli geçişine yönelik somut bir karar da açıklanmadı.
Bu nedenle petrol fiyatlarında görülen düşüş, bölgedeki çatışma riskinin tamamen ortadan kalktığı şeklinde değerlendirilmiyor. Piyasalar şimdilik müzakere olasılığının güçlenmesini ve olası temasların Hürmüz Boğazı’ndaki enerji sevkiyatlarını rahatlatabileceği beklentisini fiyatlıyor.
Askerî operasyonların devam etmesi ya da ticari gemileri hedef alan yeni bir saldırının gerçekleşmesi durumunda arz güvenliğine ilişkin kaygılar yeniden artabilir. Diplomasi mesajının somut bir görüşme takvimine dönüşmesi halinde ise petrol fiyatları üzerindeki jeopolitik risk priminin zayıflaması beklenebilir.
Hürmüz Boğazı’ndaki risk küresel enerji piyasalarını tehdit ediyor
Hürmüz Boğazı, küresel enerji sevkiyatının en kritik güzergâhları arasında yer alıyor. Bölgeden taşınan petrol ve petrol ürünleri, dünya genelinde deniz yoluyla gerçekleştirilen petrol ticaretinin dörtte birinden fazlasını oluşturuyor.
Boğazın önemi yalnızca petrol taşımacılığıyla sınırlı değil. Küresel LNG ticaretinin yaklaşık beşte biri de bu güzergâh üzerinden gerçekleştiriliyor. Sevkiyatlarda uzun süreli bir aksama yaşanması halinde petrolün yanı sıra doğal gaz, elektrik, lojistik ve sanayi maliyetlerinde de yükseliş görülebilir.
Piyasaların bundan sonraki yönünde ABD ve İran’dan gelecek diplomatik mesajlar, Hürmüz Boğazı’ndaki günlük gemi trafiği ve bölgedeki askerî gelişmeler belirleyici olacak. Brent petrolün yeniden 90 dolar seviyesini aşması ise jeopolitik risklerin fiyatlara ne ölçüde yansıdığının önemli göstergelerinden biri olarak izlenecek.