Orta Doğu’da yeniden yükselen jeopolitik tansiyon, küresel enerji arzında ve deniz yoluyla yapılan taşımacılıkta aksama yaşanabileceği endişelerini artırdı. Petrol fiyatlarındaki yükseliş ve taşımacılık maliyetlerindeki olası artış, yenilenebilir enerji yatırımlarını daha cazip hâle getiriyor.
Küresel petrol piyasasının referans göstergelerinden Brent petrolün vadeli varil fiyatı, saldırılar öncesindeki son işlem günü olan 27 Şubat’ta 72,48 dolardan kapandı. ABD ve İsrail’in İran’a yönelik askerî adımlarının ardından hızla yükselen Brent petrol, yeni operasyon seçeneklerinin gündeme gelmesiyle 30 Nisan’da 126,41 doları görerek çatışmaların başlamasından bu yana en yüksek seviyesine ulaştı.
Boğazlardaki güvenlik riski fiyatları yükseltiyor
Dün günü 96,46 dolardan tamamlayan Brent petrolün varil fiyatı, bugün saat 10.52 itibarıyla 98,09 dolara yükseldi.
ABD’nin, İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki ticari gemilere yönelik tehdit kapasitesini azaltmayı hedefleyen operasyonları devam ederken Tahran yönetimi de ABD üslerine karşı misilleme saldırılarını sürdürüyor.
ABD Başkanı Donald Trump’ın, İran’ın Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemileri hedef alması hâlinde Tahran’dakiler de dahil olmak üzere köprü ve enerji santrallerinin vurulabileceğini açıklaması, petrol fiyatlarındaki yükselişi hızlandırdı.
Çatışmaların, küresel petrol ticaretinin önemli geçiş noktalarından Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyatı sekteye uğratabileceği endişesi piyasaların odağında kalmaya devam ediyor. İran destekli Husilerin Suudi Arabistan’a yönelik deniz ablukasının ardından Babülmendep Boğazı’nda artan güvenlik riski de arz kaygılarını güçlendirerek fiyatları destekliyor.
Hürmüz'ün ardından Babülmendep Boğazı'nda da güvenlik risklerinin yükselmesi, küresel enerji arzı ve deniz taşımacılığında yeni aksama ve maliyet artışı endişelerini güçlendiriyor.
Yükselen petrol fiyatlarının tek başına enerji yatırımlarındaki kararları belirlemediği, para politikaları, kamu destekleri ve karbon nötr hedeflerinin de yatırım kararlarında etkili olduğu ifade ediliyor.
Buna rağmen enerji güvenliği ve iklim hedeflerinin öne çıktığı mevcut ortamda yüksek fosil yakıt fiyatlarının, orta ve uzun vadede yenilenebilir enerji yatırımlarını destekleyen önemli bir itici güç olmaya devam edeceği belirtiliyor.
Yüksek petrol fiyatları yenilenebilir enerji yatırımlarına ilgiyi artırıyor
Güneş Enerjisi Sanayicileri ve Endüstrisi Derneği (GENSED) Genel Sekreteri Hakan Erkan, petrol fiyatlarındaki yükselişin, yenilenebilir enerji projelerinin ekonomik cazibesini artırarak yatırımları desteklediğini ancak enflasyon ve faiz oranlarındaki artış nedeniyle finansman maliyetlerinin de yukarı çıktığını söyledi.
Buna rağmen yüksek petrol fiyatlarının kısa vadede maliyet baskısı oluştursa da uzun vadede enerji dönüşümünü hızlandıran önemli unsurlardan biri olduğuna dikkati çeken Erkan, "Yüksek petrol fiyatları, yenilenebilir enerji yatırımlarının finansmanında hem fırsatlar hem de riskler yaratıyor. Fosil yakıt maliyetlerinin yükselmesi, güneş ve rüzgar gibi yakıt maliyeti bulunmayan enerji kaynaklarını daha rekabetçi hale getirirken yatırımcıların bu alanlara ilgisini artırıyor. Buna karşın, artan enerji fiyatlarının enflasyonu tetiklemesi ve faiz oranlarını yukarı taşıması, sermaye yoğun yenilenebilir enerji projelerinin finansmanını zorlaştırıyor." diye konuştu.
Jeopolitik krizler yerli ve yenilenebilir enerji yatırımlarını hızlandırıyor
Erkan, petrol fiyatlarındaki yükselişin enerji güvenliği kaygılarını artırarak ülkeleri yerli ve yenilenebilir enerji kaynaklarına daha fazla yatırım yapmaya yönlendirdiğini anlattı.
Enerji arzında dışa bağımlılığı azaltmayı hedefleyen hükümetlerin, teşvik mekanizmalarını güçlendirirken uluslararası finans kuruluşlarının da temiz enerji projelerine yönelik kaynaklarını artırmaya devam ettiğine işaret eden Erkan, şunları kaydetti:
"Öte yandan, yüksek petrol fiyatları yalnızca finansman maliyetlerini değil, yatırım giderlerini de etkiliyor. Lojistik ve ekipman maliyet artışları güneş ve rüzgar santrallerinin kurulum maliyetlerini yükseltebiliyor. Bu durum, proje geliştiricilerinin hem daha pahalı ekipman hem de daha yüksek kredi maliyetleriyle karşı karşıya kalmasına neden oluyor. Yüksek petrol fiyatları tek başına yatırım kararlarını belirlemese de para politikaları, kamu destekleri ve karbon nötr hedefleri belirleyici oluyor. Buna rağmen jeopolitik krizler fosil yakıtlara dayalı enerji sistemlerinin güvenilirliğini sorgulatıyor."