Ticaret Bakanlığı, sonradan kontrol firma denetimleri ve ikincil kontrol kapsamındaki beyanname incelemelerinde son 2,5 yılda toplam 28,7 milyar liralık ek tahakkuk ve ceza kararı alındığını duyurdu.
Bakanlıktan yapılan açıklamada, risk analizine dayalı denetim mekanizmalarıyla gümrük ve dış ticaret işlemlerindeki usulsüzlüklerin tespit edilmesinin amaçlandığı belirtildi. Bu uygulamalar sayesinde hem beyanname süreçlerinin daha yakından incelendiği hem de kamu gelirlerini etkileyebilecek aykırı işlemlerin önüne geçildiği ifade edildi.
Gümrük denetimlerinde ek tahakkuk ve ceza tutarı iki yılda katlandı
Ticaret Bakanlığı, geçmiş dönem gümrük ve dış ticaret işlemlerine yönelik denetim faaliyetlerinin devam ettiğini bildirdi. Bakanlık, yürütülen incelemelerle mevzuata uygun işlem yapan firmaların korunmasının ve kamu zararına yol açabilecek uygulamaların engellenmesinin hedeflendiğini belirtti.
Bakanlık açıklamasına göre, 2024 yılında ikincil kontrol incelemeleri kapsamında 5,5 milyar lira, sonradan kontrol denetimleri kapsamında ise 1,3 milyar lira olmak üzere toplam 6,8 milyar liralık ek tahakkuk ve ceza kararı düzenlendi. Söz konusu tutar, bir önceki yıla kıyasla yüzde 98 artış gösterdi.
2025’te denetimlerden kaynaklanan ek tahakkuk ve ceza miktarı daha da yükseldi. Bu dönemde ikincil kontrol işlemlerinde 11,8 milyar lira, sonradan kontrol çalışmaları kapsamında 1,8 milyar lira olmak üzere toplam 13,6 milyar liralık işlem yapıldı. Böylece yıllık bazda artış oranı yüzde 100’e ulaştı.
İlk yarıda 8,3 milyar liralık işlem
Ticaret Bakanlığı’nın gümrük ve dış ticaret işlemlerine yönelik denetimleri 2026’nın ilk yarısında da sürdü. Ocak-haziran döneminde ikincil kontrol incelemeleri sonucunda 6,5 milyar lira, sonradan kontrol denetimlerinde ise 1,8 milyar lira olmak üzere toplam 8,3 milyar liralık ek tahakkuk ve ceza kararı verildi. Böylece söz konusu tutar, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 43 yükseldi.
Bakanlık, denetimlerde uzman personelin yanı sıra ileri veri analitiği altyapısından da yararlanıldığını bildirdi. Sonradan Kontrol Puanlama Sistemi (SKPS), İkincil Kontrol Alarm Sistemi (İKAS), Dahilde İşleme Kontrol Programı (DİKOP) ve Kıymet Alarm Sistemi (KIYAS) üzerinden yüz binlerce firma ile milyonlarca gümrük beyannamesinin analiz edildiği belirtildi.
Bu analizler sonucunda riskli görülen firmaların Ticaret Bakanlığı müfettişlerince sonradan kontrol denetimine alındığı, şüpheli beyannamelerin ise 18 Bölge Müdürlüğü bünyesinde görev yapan kontrol şubeleri tarafından ikincil incelemeye tabi tutulduğu ifade edildi.
Ticaret Bakanlığı gümrük denetimlerini sürdürecek
Ticaret Bakanlığı, gümrük ve dış ticaret işlemlerinin yasal düzenlemelere uygun yürütülmesi için denetim faaliyetlerine devam edileceğini bildirdi. Bakanlık, vergi kayıp ve kaçağının azaltılması ile kamu gelirlerinin korunması amacıyla denetim mekanizmalarının gelecek dönemde de etkin biçimde uygulanacağını belirtti.