Türkiye’de kadın girişimcilerin üretimdeki oranını artırmayı, sanayideki kadın liderleri görünür kılmayı ve ‘üreten kadın’ı stratejik bir dönüşüm ağına dahil etmeyi hedefleyen GAIA Kadın Sanayi Platformu; kurucuları Fatma Aydoğdu, Gamze İnci Kalyoncu ve Selcen Faydasıçok öncülüğünde sanayinin geleceğini yeniden şekillendiriyor.
Sevgi PİLGİ
Türkiye’nin üretim ekosisteminde kadınlar, geleneksel olarak hizmet ve ticaret sektörlerinde daha yoğun yer alsa da sanayinin mutfağında varlıklarını her geçen gün daha güçlü bir şekilde hissettiriyorlar. Sanayinin farklı kademelerinde yıllarca deneyim kazanmış üç kadın sanayici; Fatma Aydoğdu, Gamze İnci Kalyoncu ve Selcen Faydasıçok, “üreten kadın”ı görünür kılmak ve sanayideki kadın liderleri bir araya getirmek amacıyla GAIA Kadın Sanayi Platformu’nu kurdu. GAIA, bugün sanayide dijitalleşme, otomasyon ve yeşil dönüşüm gibi kritik başlıkları kadınların ‘akıl gücüyle’ harmanlıyor. Platformun kurucularıyla, sanayide kadın olmanın zorluklarını, dönüşümün şifrelerini ve genç kadınlara yol haritası niteliğindeki vizyonlarını konuştuk.
1.GAIA Kadın Sanayi Platformu'nun kuruluş sürecinde hangi ihtiyaçlardan ve gözlemlerden yola çıktınız?
Türkiye’de kadın girişimci oranı %17, sanayide ise bu oran %20 civarında. Kadınların çoğu hizmet ve ticaret sektöründe yer alırken, üretim yapan kadın sanayiciler hâlâ azınlıkta. Biz GAIA’yı, “üreten kadın”ı görünür kılmak ve sanayide liderlik yapan kadınları bir araya getirmek için kurduk. Amacımız, kadınların sanayide yalnız olmadığını göstermek ve bu gücü kolektif bir dönüşüm ağına dönüştürmek. Bizler sanayinin farklı kademelerinde, sahada ve yönetim masalarında yıllarca üretimin içinde yer almış üç kadın sanayiciyiz. Bu süreçte Türkiye’de inanılmaz güçlü bir kadın potansiyeli olduğunu gördük ancak bu gücümüzü sanayiciler olarak gösteremediğimizi düşünüyoruz. İş dünyasının yoğun operasyonel temposu içinde bilgi paylaşımının sınırlı kalması, fırsatlara erişimde yaşanan eşitsizlikler ve iş birliklerinin kadın sanayiciler arasında sınırlı kalması büyük bir etken oldu. Diğer yandan GAIA’nın diğer bir amacı sanayide kadınların görünürlüğünü artırmak ve güçlü bir dayanışma ağı kurmak. Kurucular olarak farklı sektörlerden ve ülkemizin önemli sivil toplum kuruluşlarından gelen deneyimlerimizi birleştirerek, kadın sanayicilerin sesini daha güçlü duyurabileceği bir platform oluşturmayı hedefledik.
- GAIA'nın temel misyonu ve uzun vadeli hedefleri nelerdir?
Misyonumuz, kadın sanayicilerin üretim gücünü stratejik dönüşümün merkezine taşımak. Dünya değişiyor; iş yapış modelleri otomasyon, dijitalleşme ve yeşil dönüşümle yeniden şekilleniyor. Özellikle 2. ve 3. kuşak sanayicilerden yoğun talep alıyoruz. Çünkü rekabet edebilirlik artık sadece üretim kapasitesiyle değil, katma değeri yüksek sanayi yatırımlarıyla mümkün. GAIA, kadın liderlerin bu değişime açık olmasını, fark yaratacak iş modelleri geliştirmesini ve sanayide oyun kurucu aktörler haline gelmesini hedefliyor.
- Platformun adı olan "GAIA" neyi ifade ediyor?
GAIA, mitolojide “toprak ana” olarak bilinir; üretimin, doğanın ve yaşamın kaynağını temsil eder. Bizim için GAIA, kadının üretimdeki akıl gücüyle sanayiyi yeniden şekillendirmesi demektir. Bu isim, kadınların üretim zincirinde değer yaratan, sürdürülebilirlik ve inovasyonla fark oluşturan aktörler olduğunu simgeliyor.
- Türkiye'de kadınların sanayideki mevcut konumunu nasıl değerlendiriyorsunuz?
Türkiye’de işletmelerin %99’u KOBİ, bunların %95’i aile şirketi. Sanayicilerin büyük çoğunluğu aile işlerini sürdürüyor ve yeni sanayiciler de bu yapıdan çıkıyor. Kadınların bu aile şirketlerinde liderlik pozisyonuna geçmesi hâlâ sınırlı. TÜİK verilerine göre sanayide kadın yönetici oranı %10’un altında. GAIA, bu tabloyu değiştirmek için kadınların aile şirketlerinde liderlik rolünü güçlendirmeyi öncelikli görüyor.
- Son yıllarda sanayide kadın istihdamı ve kadın girişimciliği konusunda nasıl bir değişim gözlemliyorsunuz?
Son yıllarda kamu, özel sektör ve STK’ların ortak çalışmalarıyla kadınların eksik olduğu alanlarda ciddi adımlar atılıyor. Özellikle imalat sanayinde nitelikli iş gücüne kadınların dahil edilmesi için projeler yürütülüyor. Bugün atılan tohumlar yarının güçlü sonuçlarını doğuracak. Kadınların CNC, kaynakçılık, robotik üretim gibi alanlarda görünür hale gelmesi bu çabanın somut göstergesi.
- GAIA Kadın Sanayi Platformu kadınlara ve sanayi kuruluşlarına hangi alanlarda destek sağlıyor?
GAIA, kadın liderleri bir araya getirerek güçlü bir strateji kurulu oluşturuyor. Teknolojik dönüşüm için MEXT, finansal kuruluşlar ve değerli ekosistem partnerleriyle yol alıyoruz. Bizim önceliğimiz Birlikte ağ kurarken bağ kurmak. Sahada olan sanayiciler olarak hep birlikte dönüşeceğiz ve dönüştüreceğiz.
- Kadın girişimcilerin üretim ve sanayi alanında karşılaştıkları zorlukları aşmalarına yönelik çalışmalarınız nelerdir?
Biz kadın girişimci diye ayırmıyoruz ancak platform olarak sanayicileri hedefliyoruz. Sanayicilerimiz son yıllarda yüksek enflasyon, faiz ve maliyet baskısıyla mücadele ediyor. Günlük operasyonlardan liderlik tarafına geçişte iş geliştirme sorunları yaşanıyor. Maliyetlerle rekabet edememe ve finansmana erişim zorlukları öne çıkıyor. Eski iş yapış yöntemleriyle yeni sanayi düzeninde hayatta kalmak mümkün değil. Bu nedenle değişim şart. Dolayısıyla dijital dönüşüm, otomasyon süreçleri ve iş yapış modellerimiz üzerinde çalışarak birbirimizden öğreneceğimiz bir süreci başlatıyoruz.
- Önümüzdeki dönemde GAIA Kadın Sanayi Platformu'nun hayata geçirmeyi planladığı yeni projeler var mı?
GAIA’nın yıllık çalışma planı kapsamında her ay iki buluşma gerçekleştiriyoruz: biri fiziksel, biri online. Bu buluşmalarda sektör liderlerinin hikâyeleri, GAIA üyelerinin deneyimleri ve paydaşlarımızla belirlenen temalar işleniyor. Güçlü bir strateji kurulumuz mevcut ve bu kurul, projelerimizi yönlendiriyor. Önümüzdeki dönemde dijital OSB buluşmaları ile sanayide dijitalleşme süreçlerine katkı sunacağız. OSB iş birlikleri ile sahada daha görünür olacağız.
Eğitim ve mentorluk programları ile genç kadın sanayicilerin niteliklerini artıracağız.
- Sanayide kariyer yapmak isteyen genç kadınlara vermek istediğiniz en önemli mesaj nedir?
Sanayi artık “kas gücünden akıl gücüne” geçiyor. Bu dönüşümde genç kadınların rolü kritik. Sizlere tavsiyem: Kendinize güvenin. Sanayide kadın olmak bir ayrıcalık değil, bir güçtür. Değişime açık olun. Otomasyon, dijitalleşme ve yeşil dönüşüm gibi alanlarda kendinizi geliştirin; çünkü geleceğin rekabet gücü bu alanlarda şekilleniyor.
Rol modellerden ilham alın. Sizden önce bu yolda yürüyen kadın sanayicilerin hikâyeleri, sizin için yol haritası olabilir. Ağ kurmayın, bağ kurun. Networking yalnızca iş fırsatları değil, aynı zamanda dayanışma ve ortak öğrenme demektir. Cesur olun. Aile şirketlerinde, KOBİ’lerde veya büyük sanayi kuruluşlarında liderlik rolünü üstlenmekten çekinmeyin.
Bir meslek edinin, bir hobiniz olsun, yaratıcı olun. Yeni dünya düzeninde özellikle yapay zekâ çağında nitelikli alanlarda uzmanlaşan kişiler altın çağını yaşayacak. Unutmayın: Sanayide kariyer yapmak isteyen genç kadınlar için en önemli mesajımız, “Siz yalnız değilsiniz.” GAIA, bu yolculukta yanınızda olacak bir ekosistemdir. Siz adım attığınızda sanayi dönüşür; siz görünür olduğunuzda üretim kültürü zenginleşir.
Kaynak: Haber Merkezi